MANTIK ve DİL AÇISINDAN FREGE’NİN ERKEN DÖNEM WITTGENSTEIN’LA KARŞILAŞTIRILMASI

Abstract

Modern mantığın, modern dil felsefesinin ve matematik felsefesinin öncü ismikabul edilen Gottlob Frege, söz konusu alanlarda gerçekleştirdiği çalışmalarıyla analitikfelsefenin kurucusu sıfatını da hak eder. Frege, mantığın ve felsefenin çeşitli disiplinlerindeçalışan pek çok kişiyi derinden etkiler ki bu isimler arasında Russell, Moore ve Wittgensteingibi analitik felsefenin diğer önemli temsilcileri yer alır. Ludwig Wittgenstein da yinefelsefe tarihi açısından önemli bir düşünürdür ve dilin resim teorisi ve dil oyunlarıteorisiyle düşünce tarihine derin bir iz bırakır. Felsefesi genelde iki döneme ayrılanWittgenstein’ın erken döneminin magnum opusu olan Tractatus Logico-Philosophicus’daFrege ve Russell’ın görüşlerine borçlu olduğunu öne sürer. Bu çalışmada, Erken DönemWittgenstein ile Frege’nin mantık ve dil bağlamındaki ilişkileri incelenecektir. Buincelemeyi gerçekleştirirken Wittgenstein’ın Tractatus’unda Frege’ye borçlu olduğunusöylediği görüşleri tespit etmeye çalışacağız. Bunun yanında, Wittgenstein’ın Tractatusçudil kavrayışı ile Frege’nin ideal bir dil olarak geliştirdiğini ifade ettiği Begriffsschrift’teki dilkavrayışlarını da karşılaştıracağız. Bu çalışmamızın sonunda Wittgenstein’ın Frege’ningörüşlerinin çoğuna, özellikle de anlam ve gönderim ayrımı sonrasında değiştirdiği anlamkavrayışına eleştiri oklarını yönelttiğini göreceğiz.