Türkiye’de Sınıf Öğretmenleri ve Sınıf Öğretmeni Adayları ile Yürütülen Yapay Zekâ Çalışmalarının Betimsel İçerik Analizi

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye’de sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adaylarıyla yürütülen yapay zekâ (YZ) konulu akademik çalışmalar, mevcut araştırma eğilimlerini belirlemek amacıyla incelenmiştir. Araştırmada betimsel içerik analizi yöntemi uygulanmış olup, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi YÖKTEZ ve Google Akademik’te YZ ve öğretmenlikle ilgili anahtar kelimelerle yapılan taramalardan elde edilen, tam metnine ulaşılabilen ve Türkiye adresli çalışmalar değerlendirmeye alınmıştır. Toplamda, 8 lisansüstü tez ve 17 makale olmak üzere ölçütleri karşılayan 25 çalışma araştırmaya dâhil edilmiştir. Bulgular, son yıllarda bu alandaki araştırmalarda belirgin bir artış olduğunu ve tüm tezlerin yüksek lisans düzeyinde yürütüldüğünü ortaya koymuştur. Çalışmalarda ele alınan konular incelendiğinde, büyük çoğunluğunun YZ’ye yönelik görüşleri ele aldığı; bunu sırasıyla yapay zekâya yönelik tutumları, YZ okuryazarlığını, YZ kaygısını, YZ ile modelleme konularını ve YZ uygulamalarının etkilerini inceleyen çalışmaların izlediği görülmüştür. Yöntemsel açıdan, nitel ve nicel yaklaşımların benzer oranda tercih edildiği, tarama ve fenomenoloji desenlerinin en yaygın araştırma desenleri olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca, sınıf öğretmenleriyle yapılan çalışmaların öğretmen adaylarıyla yapılanlara göre daha yaygın olduğu saptanmıştır. Uygun örneklemenin daha fazla kullanıldığı ve anket, ölçek ve görüşme formlarının çalışmalarda sıklıkla yer verilen veri toplama araçları olduğu tespit edilmiştir. Veri analizi açısından ise ANOVA, t-testi ve içerik analizi temel veri analiz teknikleri olarak öne çıkmıştır. Coğrafi dağılım açısından Karadeniz ve İç Anadolu bölgeleri, çalışmaların büyük ölçüde yoğunlaştığı bölgeler olarak belirlenmiştir. Bu bulgular doğrultusunda bu çalışma, Türkiye'de sınıf öğretmenleri ve sınıf öğretmeni adayları ile yürütülen YZ çalışmalarının kapsamına ve eğilimlerine ilişkin genel bir bakış sunarak alandaki gelecek YZ çalışmaları ve eğitim planlamaları için yol gösterici bir kaynak niteliği taşımaktadır.