Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme

Abstract

Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi konusunda yapılan çalışmalar hızla artmaktadır. Dil becerilerinin nasıl öğretileceği, hangi materyallerin kullanılacağı, ders kitaplarının nitelikleri, karşılaşılan sorunlar yaygın şekilde araştırmalarda ele alınmaktadır. Öğretimin başlangıcından sonuna her aşamasında yer alan ölçme ve değerlendirme konusunda ise araştırmalar diğerlerine göre geç başlamıştır. Konuyla ilgili ilk makale 2007’de yayımlanmıştır. Bu çalışmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders kitapları ölçme ve değerlendirme açısından incelenmiştir (Göçer, 2007). İlk doktora çalışmaları 2014’te görülmektedir. Duru (2014) yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki soru türlerini tespit etmiş; soruların düzeye uygunluğunu öğreticilerin, yazarların ve öğrencilerin görüşlerine göre incelemiştir. Yılmaz (2014), yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin deyim öğretiminde kullanılmasının Türkçe öğrenenler tarafından nasıl değerlendirildiğini incelemiştir. İlk yüksek lisans çalışmaları 2015’te görülmektedir. 2015’te yapılan çalışmalarda orta ve üst düzey için konuşma sınavı geliştirme (Gülle, 2015), elektronik geri bildirimlerle yazma becerisini geliştirme (Işık, 2015), yeterlik sınavlarını madde yazma ilkeleri açısından inceleme (Işıkoğlu, 2015), ders kitaplarındaki metin altı sorularını Bloom Taksonomisi açısından inceleme (Oktay, 2015) konuları ele alınmıştır. Son yıllarda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme araştırmalarına daha fazla yönelim görülmektedir ve araştırmaların konuları çeşitlenmeye başlamıştır. Öğretim sürecini planlama ve hazırlama, dil becerilerini geliştirme gibi dil gelişimini izleme ve değerlendirme de yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında görev yapacak öğretmenlerin özel alan yeterlikleri arasında sayılmalıdır (Barın vd., 2017). Bu alanda çalışacak öğreticilerin alan bilgisi ile ölçme ve değerlendirme bilgisini birleştirmeleri kaçınılmazdır. Öğreticilerin geçerli ve güvenilir ölçme araçları hazırlayabilmeleri, süreci ve sonucu değerlendirebilmeleri, öğrenciye ve çalışılan kuruma dönüt verebilmeleri, gerektiğinde ölçme sonuçlarından hareketle öğretim programını, materyalini veya yöntemini değiştirmeleri gerekmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirmeyi bütün boyutlarıyla ele alabilmek bu çalışmanın sınırlarını aşacak kapsamdadır. Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sonuç değerlendirmeye yönelik yapılan sınavların tanıtımı ile sınavların hazırlanmasında ve uygulanmasında dikkat edilecek noktalar ile sınırlıdır. Öğreticilerin bu sınavları geçerli ve güvenilir şekilde yapmak için bilmesi gereken en temel ölçme ve değerlendirme bilgileri alanla birleştirilerek sunulmaya çalışılmıştır.