Çeviri kuramlarını yeniden yorumlamak: yerelleştirme endüstrisinin skopos ve çeviriye ilişkin eylem kuramı üzerindeki etkisi

Abstract

Bu çalışmada, işlevci çeviri kuramları arasında yer alan Mänttäri'nin " çeviriye ilişkin eylem kuramı " ve Vermeer'inSkopos kuramlarının günümüz koşullarında nasıl alımlanması gerektiği incelenmiştir. Her iki kuram da 20. yüzyılın ikinci yarısının sonlarına doğru geliştirilmiş ve çeviribilim camiası tarafından bugün bile geçerliliği savunulan kuramlar/paradigmalar arasında gösterilmektedir zira kendinden önceki diğer çeviri kuramlarının aksine, Skopos ve çeviriye ilişkin eylem kuramı erek odaklılığı vurgulamaktadır. Neticede, çeviri eylemi erek kültürün beklentilerine göre yapılmalıdır. Ne var ki, 1990'lardan sonra popülerleşen ağ teknolojisi ve yerelleştirme endüstrisi çevirinin uygulanma şeklini de değiştirmiştir. Buna paralel olarak, dijital çağın etkisini hızla arttırdığı düşünülürse, çalışmada tartışılan çeviri kuramlarının da yeni nesillere faydalı olmaya devam edebilmesi ve çeviribilimin olgun bir bilim dalı haline geldiğini kanıtlayabilmek için yeniden yorumlanması gerekmektedir. Bu nedenle, çalışma boyunca, bu iki kuramdan yola çıkılarak, günümüzde gelinen nokta değerlendirilmiş ve yeniden yorumlanması gerektiği düşünülen söz konusu kuramlar üzerinde yerelleştirme endüstrisinin etkisi tartışılmıştır. Anahtar sözcükler: işlevci kuramlar, Skopos kuramı, çeviriye ilişkin eylem kuramı, erek odaklılık, yerelleştirme endüstrisi, dijital çağ

This study examines how Mänttäri’s “Translational Action Theory” and Vermeer’s “Skopos Theory” which are among functional translation theories should be received today. Both of the theories were developed in the late twentieth century and they are regarded as being effectual by translation scholars even today because these theories, unlike the former ones, underscore target-orientedness. As a result, translation activity must be done in favour of the target audience. However, since 1990s, the network technology and localization industry have been popularized and have changed the way translation is done. Correspondingly, considering the increasing influence of the digital age, the translation theories discussed in this study must be re-interpreted in order for them to be useful to new generations and prove the fact that translation studies is now a maturated discipline. Therefore, these two theories are evaluated by focusing on their status today and the effects of the localization industry on these theories are questioned in the study.