Mongolian Loanedwords In Iraqi Turkmen Turkish

Abstract

The linguistic relationship between Turkish and Mongolian dates back to ancient times. These two languages, which are in the same language group, have been heavily influenced by each other throughout history. This interaction, which occurred in different periods and regions, caused the exchange of words between these two languages. Therefore, there are Turkish words in Mongolian and Mongolian words in Turkish. Many studies have been done on this subject; In these studies, either Turkish elements in Mongolian or Mongolian elements in Turkish were discussed. In addition, there are also studies on topics such as similarities, differences, parallelism and so on between two languages. One of the studies that deals with Mongolian elements in Turkish is the article titled “Mongolian Words Used in Iraqi Turkmen Turkish”. This article belongs to Hamdi Lateef Khairullah and in this study, 14 words of Mongolian origin used in Iraqi Turkmen Turkish were identified and examined. Apart from these words identified by the author, it has been determined that there are other words of Mongolian origin used in Iraqi Turkmen Turkish. There was a need to conduct a new study aiming to draw attention to words that were not examined and to contribute to the mentioned article. In our study; In the mentioned article, words of Mongolian origin that were not examined were discussed. Information is given about the shapes, meanings, usage patterns of the words in question in Iraqi Turkmen Turkish, the regions where they are used, their shapes and meanings in historical and contemporary Turkish dialects, and their shapes and meanings in Mongolian.

Türkçeyle Moğolca arasındaki dil ilişkisi çok eskilere dayanmaktadır. Aynı dil grubunun içerisinde yer alan bu iki dil, tarih boyunca birbirinden yoğun bir şekilde etkilenmiştir. Farklı dönem ve bölgelerde meydana gelen söz konusu etkileşim bu iki dilin arasındaki sözcük alışverişinin gerçekleşmesine neden olmuştur. Dolayısıyla Moğolcada Türkçe ve Türkçede Moğolca sözcükler yer etmiştir. Bu konu ile ilgili çok sayıda çalışmalar yapılmış; bu çalışmalarda ya Moğolcada Türkçe unsurlar ya da Türkçede Moğolcada unsurlar ele alınmıştır. Bununla birlikte iki dilin arasındaki benzerlik, farklılık, paralellik vb. gibi konular hakkında da çalışmalar mevcuttur. Türkçede Moğolca unsurları konu eden çalışmalardan biri “Irak Türkmen Türkçesinde Kullanılan Moğolca Kelimeler” adlı makaledir. Bu makale, Hamdi Lateef Khairullah’a ait olup 2020 yılında Mecellet Camiat Kerkuk lid-Dirasâtu’l-İnsâniyye adlı bilimsel dergide yayımlanmıştır. Yazar, bu çalışmasında Irak Türkmen Türkçesinde kullanılan Moğolca kökenli 14 sözcük tespit edip incelemiştir. Yazarın tespit ettiği bu sözcüklerin dışında Irak Türkmen Türkçesinde kullanılmakta olan Moğolca kökenli başka sözcüklerin de olduğu tespit edilmiştir. İncelemeye alınmayan sözcüklere dikkat çekmeyi ve bahsi geçen makaleye katkı sağlamayı amaçlayan yeni bir çalışma yapmaya gerek duyulmuştur. Çalışmamızda; Khairullah’ın değinmediği Moğolca kökenli sözcükler ele alınmıştır. Söz konusu sözcüklerin Irak Türkmen Türkçesindeki şekilleri, anlamları, kullanım şekilleri, kullanıldığı bölgeler, (varsa) tarihî ve çağdaş Türk lehçelerindeki şekilleri ve anlamları ile Moğolcadaki şekilleri ve anlamları hakkında bilgiler verilmiştir.