İLKÖĞRETİM DÖNEMİNDEKİ ERGENLERDE ÜST-BİLİŞ İŞLEVLERİ İLE KARAR VERME VE DENETİM ODAĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

İnsanoğlu sadece bilişsel süreçlere sahipgibi görünse de aslında sürecin kendisi hakkında bilgiye de sahiptir. Üst-biliş olarak da adlandırılan bu süreç bilgi işleme sürecinde en üstte bulunarak, bellekteki tüm işleyişten sorumlu bir sistem olarak ele alınmaktadır. Literatürde adlandırma ve tanımlama noktasındaki farklılıklara rağmen araştırmacılar tarafından üst-biliş kavramının iki genel boyutu olduğu konusunda görüş birliğine varıldığı görülmektedir; izleme ve kontrol. Gelişim süreci bakımından ele alındığında soyut işlemler döneminin başladığı on bir yaşla birlikte ergenlerin sözel olmayan akıl yürütme, karar verme, problem çözme, soyutlama, anlama, kazanılmış bilgiyi kullanma, yeni bilgi üretme gibi yürütücü işlevlerle ilgili bilişsel fonksiyonlarının hızında ve işlevselliğinde artış yaşanmaktadır. Bu durum üst-bilişsel gelişim düzeyinin ergenlik döneminde yürütücü işlevlerdeki genel gelişim bakımından bir gösterge ve yordayıcı olabileceğine işaret etmektedir. İstanbul Anadolu yakasında bulunan çeşitli okullarda eğitim gören toplam 150 ergenin(75 kız ve 75 erkek) katıldığı bu araştırmada üst-bilişsel işlevler ile karar verme ve denetim odağı arasındaki ilişki incelenmiştir. Üst-bilişsel fonksiyon ile yaş, cinsiyet, gelir durumu, anne ve baba eğitim durumu ve aile yapısı gibi bazı sosyo-demografik değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi de araştırmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır. Sonuçlar üst-bilişsel işlevsellik düzeyinin ergenlik döneminin ilk yıllarındaki karar verme ve denetim odağının önemli bir yordayıcısı olabileceğine işaret etmektedir