ARKAİK DÖNEM İONİA KENT SURLARININ GELİŞİMİNDE PHRYG VE LYDİA SUR İNŞAAT TEKNİKLERİNİN KATKILARI

Abstract

Yeni Asur döneminde (MÖ 9.-7. yüzyıllar) Anadolu’da Geç Hitit krallıkları(Karkamış, Sam’al/Zincirli, Tabal/Göllüdağ), Urartular ve Phrygialılar, gelişmiş taşişçiliği ve duvar inşa teknikleri sayesinde Anadolu’da sur sistemlerinin gelişimineöncülük etmişlerdir. MÖ 6. yüzyılda Perslerin gelişmiş kuşatma ve istihkâm tekniklerinekarşı Lydialılar yerleşimlerini sağlam surlarla tahkim etmişlerdir. MÖ erken 7. yüzyıldanMÖ 5. yüzyılın başlarındaki İonia Ayaklanması ve Pers Savaşlarına kadar İonia’dakentleşmenin ivme kazanması, tüm kent merkezini çevreleyen geniş surların inşasınıberaberinde getirmiştir. Bu mimari gelişim evresinde Phrygia ve Lydia’nın sur inşaatteknikleri belirli yönlerden benimsenerek İonia’nın büyük kent surlarının inşasındauygulanmıştır. Zira, Lydia ve İonia’da ekonomik yönden güçlü ve ticaret alanında etkinkonumda olan kentler arasında mimari işçilik ve tasarım bakımında etkileşim olmasıkaçınılmazdır. Mimari stil ve inşa teknikleri bakımından bu etkileşim, sivil mimariyapıların tasarımlarının yanı sıra gelişmiş sur yapılarında da arkeolojik olarakizlenebilmektedir. Sardeis’in anıtsal boyut ve görünüme sahip surlarla tahkim edildiğiMÖ 6. yüzyılın ilk yarısında Batı Anadolu’daki Yunan kentlerinin sur sistemleri yenitasarım ilkelerine göre güncellenmiştir. Miletos’un, Smyrna’nın, Phokaia’nın vePolykrates Dönemi’nde Samos’un, (MÖ 6. yüzyılın ortaları) kent surlarında Ön Asya’nıngelişmiş tahkimat mühendisliği uygulamaları görülmektedir. Bu mimari özellikler, Klasikve Hellenistik kent surlarının mimari karakterinin öncüsü niteliğindedir.