Türkçede Çekim Öbeğinin Üç Farklı Modellemesi

Abstract

Türkçede Çekim Öbeğinin (ÇÖ) hangi başlardan oluştuğu ve içinde kaç yansımanın bulunduğu sorusu bugüne kadar üç farklı şekilde yanıtlanmıştır. Bunlardan birincisi Görünüş/Kip/Zaman (GKZ) kategorilerinin birleşik başlar olarak görülebileceğini ve Türkçede bilgisellik kipi, görünüş ve zamanın aynı baş konumunda olduğunu söylerken ikincisi her bir kategorinin birbirinden bağımsız bir baş olarak türetime girdiğini ve bağımsız bir öbek yansıttığını söylemektedir. Üçüncü görüş ise Türkçenin ve bütün dünya dillerinin son derece zengin bir işlevsel yapısının olduğunu ve GKZ kategorilerinin her bir altkategorisinin bir baş konumuna karşılık geldiğini savunmaktadır. Birleşik başlar modeli ve zengin ÇÖ modeli sadece bir GKZ ekinin göründüğü tümcelerde bu ekin aynı anda birden fazla GKZ kategorisini işaretleyebileceği varsayımına dayanırken GKZ’ın üç bağımsız baştan oluştuğunu savunan model bu tümcelerde her bir kategorinin mutlaka bir biçimbirimle temsil edildiğini ve işaretlenmemiş kategorilerin aslında sıfır biçimbirimle işaretlendiğini iddia etmektedir. Bu çalışmada söz konusu modeller özetlenecek ve bir karşılaştırmanın mümkün olup olmadığı sorgulanacaktır.