Kamusal dış mekânların yayalaştırılmasına yönelik kentsel tasarım önerisi: İlim caddesi ve çevresi Çekmeköy - İstanbul örneği

Abstract

Günümüzde hızlı kentleşme sonucunda kentsel yaşam kalitesinin artmasına yönelik çeşitli kentsel tasarım projeleri uygulanmaktadır. Bu kapsamdaki projelerden biri de yayalaştırma odaklı kentsel tasarım çalışmalarıdır. Tez çalışmasında, Çekmeköy (İstanbul) ilçesi Alemdağ Mahallesi’nde bulunan İlim Caddesi ve çevresi araştırma alanı olarak seçilmiştir. Mevcut alan kullanımları yönünden araştırma alanında park, eğitim ve sağlık birimleri ile dini tesis vb. kamusal mekân çeşitliliği bulunmaktadır. Araştırma alanı, bulunduğu bölgenin yeni kentsel gelişim alanıdır. Bu bağlamda kentsel dönüşüm uygulamalarına bağlı olarak kentsel yenileme alanı özelliği de taşımaktadır. Dolayısıyla İlim Caddesi ve çevresi sahip olduğu dinamikler sebebiyle kentsel tasarım açısından özel önem arz etmektedir. Tez çalışmasının ana amacı, araştırma alanı olarak tanımlanan İlim Caddesi ve çevresini (yaklaşık 400 m uzunluğunda olup, 46.600 m²’lik alana sahiptir) yayalaştırma odaklı kentsel kamusal mekân olarak tasarlamak ve yeniden canlandırmaktır. Bu çerçevede tez kapsamında; araştırma alanına yönelik kültürel peyzaj özellikleri saptanmış ve mekânsal analizler ortaya konulmuştur. Elde edilen veriler ve yapılan analizler ışığında İlim Caddesi ve çevresi için öneri kentsel tasarım projesine ilişkin planlama ve tasarım kararları belirlenerek “Öneri Kentsel Tasarım Projesi” geliştirilmiştir. Bu çalışmalar doğrultusunda araştırma alanında öneri kentsel tasarım projesi sonrası gelişen trafik yönetimine, yaya alanlarına, yapı dönüşümleri, yapı kullanımları, zemin kat kullanımları ile yeşil alanlara yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Sonuçta, İlim Caddesi ve çevresinin, yaya ve trafik güvenliği esaslı planlanması ve tasarımının caddenin kamusal alan olarak gelişimi üzerinde etkili olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, İlim Caddesi ve çevresi için geliştirilen kentsel tasarım projesi kapsamındaki, kentsel yenileme ve kamusal mekânlarda yaya öncelikli tasarım çalışmalarının kentsel yaşam kalitesine olumlu etkilerinin yanı sıra araştırma alanının işlevsel, estetik, ekolojik ve ekonomik yönden yeniden canlandırılmasına sağlayacağı katkılar ortaya konulmuştur.

Recently, various urban design projects are implemented to increase the quality of urban life as a consequence of rapid urbanization. One of the projects around this scope is the urban design applications focusing particularly on pedestrianization. In this thesis, İlim Street within the Alemdağ neighborhood of Çekmeköy (İstanbul) district and together with its environs were chosen as the research area. In the research field, there is a variety of public spaces including the park, education and health units, and religious institutions etc. The research area is the recent urban development area of the region. In this context, the research area carries the characteristics of urban renewal depending on the gentrification practices. There for, İlim Street and its surroundings possess a primary importance in terms of urban design due to its urban dynamics. The main purpose of the thesis is to design and revitalize İlim Street and its surroundings (approximately 400 m long and cover 46.600 m²) which are defined as the research areas for the pedestrianized urban public space. Around this context; cultural landscape characteristics of the research area were determined and spatial analyzes were put forward. Under the light of the obtained data and analyzes, planning and design decisions associated with the proposed urban design project for İlim Street and its surroundings, were determined and the “Proposal Urban Design Project” was developed. In line with these studies, evaluations were also conducted for the traffic management, pedestrian areas, building transformations, building uses, ground floor usage and green areas, which are possibly to be developed after the urban design project. As a result, it was emphasized that the pedestrian and traffic safety based planning and design of İlim Street and its surroundings had a principal impact on the development of the street as a public space. In addition, the positive effects of urban renewal and pedestrian priority design works in urban spaces within the scope of the urban design project developed for İlim Street and its surroundings on the quality of urban life, as well as the contributions to the revitalization of the research area in terms of functional, aesthetic, ecological and economic aspects were revealed.