Hanehalkı Tasarruf Tercihlerinin Ardışık Logit Modelle Belirlenmesi: Türkiye Örneği

Abstract

Amaç – Genel iktisadi düşüncede tasarruf konusu, kalkınma ve büyüme için kilit bir rol oynamaktadır.Ülkelerin yüksek seviyeli bir gelir dengesine ulaşması önemli ölçüde yatırımların artmasına bağlıdır.Kurumsal sektörler içerisinde hanehalkı sektörü en yüksek tasarruf payına sahiptir. Dolayısıylahanehalklarının tasarruf davranışını incelemek bir gereklilik haline gelmektedir. Bu çalışmanın amacı,hanehalklarının tasarruflarının ve tasarruflarına ilişkin tercihlerinin belirleyicilerini araştırmaktır.Yöntem – Araştırma, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’nun yayınlamış olduğu 2017 Hanehalkı BütçeAnketi kullanılarak, Ardışık Logit Model ile hanehalklarının tasarruf ve tasarruf tercihleri incelenmiştir.Modelin bağımlı değişkenleri belirlenirken veri setindeki hanehalkları önce tasarruf eden ve etmeyenhanehalkları olarak iki gruba ayrılmıştır. Tasarruf eden hanehalkları ise kendi arasında gayrimenkule, altınve dövize, diğer menkul kıymetlere yatırım yapanlar olarak üç kategoriye ayrılmıştır.Bulgular – Araştırma sonucunda, konut sahibi ve otomobil sahibi olan bireyler olmayanlara göre dahafazla tasarruf yapma eğilimindedir. Hanehalklarının gayrimenkule yatırım yapmasında konut sahibiolmak, özel sigorta sahibi olmak, aylık harcama miktarı, hanehalkı büyüklüğü, yaş ve çalışma süresideğişkenlerinin istatistiksel olarak önemli olduğu görülmüştür (her bir değişken için P<0.05). Bununyanında altın veya dövize yatırım yapmayı etkileyen değişkenlerden özel sigorta sahibi olmak, aylıkharcama, hanehalkı büyüklüğü, yaş istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (her bir değişken için P<0.05).Marjinal etkiler bakımından bireylerin yaşları arttıkça tasarruflarında artış olması ve gayrimenkul ile dövizve altın için tasarruf etme olasılığının artması tasarruf eğilimi bakımından önemlidir.Tartışma – Türkiye’deki bireylerin geleneksel ve risksiz gördüğü tasarruf kanalları ve gayrimenkul dışında,finansal araçlarda çeşitlendirmeyle tasarruf yapabilmesi için farkındalık yaratılması ve eğitimin dolayısıylafinansal okuryazarlığın arttırılması gereklidir.