Karia’daki Antik Thera Yerleşiminin Arazisinde Hellenistik Bir Rodos Kalesi: Çatalkaya Kalesi

Abstract

Thera akropolünün bulunduğu Okkataş Tepesi’nin 670 m güneyinde yer alan Çatalkaya Kalesi, Hekatomnidler Döneminden Rodos egemenliğine kadar Karia’da sistemli olarak inşa edilen kırsal savunma yapılarının Hellenistik bir modelidir. Kalenin topoğrafik konumunun ve arkeolojik verilerin işaret ettiği gibi Çatalkaya Kalesi, Thera Kenti’nin savunmasına katkıda bulunmanın yanı sıra Keramos Körfezi’nin kuzeyindeki Rodos tahkimat ağını da güçlendirmektedir. Rodos’un askeri ve idari denetimine tabi olan “Bağlı” Peraia arazisinde stratejik konuma sahip olan tahkimat, Hellenistik Dönemde bölgenin savunma düzeninin anlaşılmasını sağlamaktadır. Bu konumuyla tahkimat yapısı aynı zamanda Rodos Devleti’nin Peraia’daki idari yapılanmasının askeri kimliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada Çatalkaya Kalesi’nin topoğrafik planı ve karakteristik mimari özellikleri tanımlanmakta, ayrıca tarihi verilere dayanarak Çatalkaya Kalesi’nin Bağlı Peraia’daki konumu, Hellenistik Dönemin jeopolitik koşulları içerisinde ele alınmaktadır. Böylece Çatalkaya’daki tahkimatın Thera yerleşimi ile olan ilişkisi incelenmekte, aynı zamanda yapının garnizon görevi, tahkimatın kurucuları ve muhafızlarının tarihi kimliğine dair değerlendirmeler yapılmaktadır.