Öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâya yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı ile yapay zekâya yönelik tutumları ve bireysel yenilikçilik düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlayan korelasyonel bir çalışmadır. 2024 yılında yürütülen araştırmaya farklı branşlardan toplam 273 öğretmen katılmıştır. Katılımcılardan, demografik bilgilerin yer aldığı kişisel bilgi formunu ve üç ayrı ölçme aracını çevrim içi ortamda doldurmaları istenmiştir. Yapay zekâ okuryazarlığı, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâ tutumu ilgili geçerli ve güvenilir ölçeklerle ölçülmüştür. Verilerin analizinde parametrik testlerden yararlanılmış; değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, grup farklılıkları ise bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü ANOVA ile incelenmiştir. Anlamlı fark bulunan durumlarda, farklılıkların yönünü belirlemek amacıyla Tukey HSD post-hoc testi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlıkları ile yapay zekâya yönelik olumlu tutumları arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir (r = .38, p < .001). Aynı şekilde, yapay zekâ okuryazarlığı ile bireysel yenilikçilik (r = .252, p < .001), yapay zekâya yönelik olumlu tutum ile bireysel yenilikçilik düzeyleri arasında da (r = .448, p < .001) anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunmuştur. Bulgular, öğretmenlerin yapay zekâya yönelik olumlu bakış açılarının ve yeterlik düzeylerinin, bu teknolojilerin eğitim ortamlarında benimsenmesini ve etkin kullanımını desteklediğini göstermektedir. Ayrıca, yapay zekâ okuryazarlığı ile öğretmenlerin yapay zekâ teknolojilerine yönelik tutumları ve kullanım davranışları arasında da anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışma, eğitimcilerin yapay zekâya yönelik pozitif bakış açıları ve okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesinin, eğitimde yapay zekâ teknolojilerinin benimsenmesini ve etkili kullanımını artırarak eğitimin kalitesine ve dolayısıyla toplumsal ilerlemeye önemli katkılar sağlayacağını göstermektedir.This study is a correlational research aiming to examine the relationships between teachers' artificial intelligence literacy, their attitudes toward artificial intelligence, and their levels of individual innovativeness. Conducted in 2024, the research included a total of 273 teachers from various subject areas. Participants were asked to complete an online questionnaire consisting of a demographic information form and three separate measurement tools. Artificial intelligence literacy, individual innovativeness, and attitudes toward artificial intelligence were measured using valid and reliable scales. Parametric tests were used for data analysis; relationships between variables were examined using Pearson correlation analysis, while group differences were analyzed using independent samples t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA). In cases where significant differences were identified, the Tukey Honestly Significant Difference (Tukey HSD) post-hoc test was applied to determine the direction of these differences. According to the results, a significant and positive relationship was found between teachers' artificial intelligence literacy and their positive attitudes toward artificial intelligence (r = .38, p < .001). Similarly, significant positive correlations were observed between artificial intelligence literacy and individual innovativeness (r = .252, p < .001), as well as between positive attitudes toward artificial intelligence and levels of individual innovativeness (r = .448, p < .001). The findings indicate that teachers' positive perspectives on artificial intelligence and their competency levels support the adoption and effective use of these technologies in educational settings. Moreover, it was concluded that there is a meaningful relationship between artificial intelligence literacy and teachers' attitudes and behavioral intentions toward the use of artificial intelligence technologies. This study suggests that enhancing educators' positive attitudes and literacy regarding artificial intelligence can contribute significantly to the adoption and effective integration of artificial intelligence in education, thereby improving educational quality and fostering societal progress.