Türkiye'nin beş yıllık kalkınma planlarında bölgesel kalkınma politikalarının değerlendirilmesi

Abstract

Beş yıllık kalkınma planları, eski adıyla Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), yeni adıyla Kalkınma Bakanlığı tarafından hazırlanmaktadır. Kalkınma Planları, Türkiye’nin uzun dönemde gerçekleştireceği büyüme hedeflerinin kaynaklarını ve yapılması gereken düzenlemeleri gösteren önemli politika dokümanlarıdır. 1963 yılından itibaren 2018 yılını da kapsayacak biçimde on tane kalkınma planı hazırlanmıştır. Söz konusu tüm kalkınma planlarının temel hedefi; Türk milletinin mesut ve müreffeh hale gelmesi, insan onuruna uygun şartlarda yaşamasıdır. Türkiye’nin ileri hayat standardına ulaşması ancak uzun süreli ve sistemli yürütülecek kalkınma çabalarıyla sağlanabilir. Metropol yerleşimler dışında kalan il, ilçe ve köylerin oluşturduğu mekânsal büyüklükler kırsal alanları oluşturmaktadır. Yaşanılan coğrafyanın doğal kaynaklarının harekete geçirilmesi suretiyle kırsal nüfusun hayat şartlarının ekonomik açıdan iyileştirilmesine yönelik çabalara bölgesel kalkınma politikaları denilmektedir. Bölgesel kalkınma politikaları öncelikle kalkınma planlarında tespit edilir. Kırsal alanlarda ekonomik aktiviteler önemli ölçüde doğal üretim kaynaklarına bağlıdır. Bölgesel kalkınma da ancak yerel kaynaklarla sağlanabilir. Kalkınmada öncelikli yörelerin ekonomik, sosyal ve kültürel yönden diğer bölgeler arasındaki gelişmişlik farkının azaltılması temel hedeftir. Çalışmanın amacı kalkınma planlarında yer alan yerel kalkınma politikaları konusunda gelecek dönemler için yapılan hazırlıkları ortaya koymak, mevcut ve ileride yaşanabilecek muhtemel problemlere dikkati çekmektir. Bu araştırmada nitel desenli doküman analizi tekniği kullanılmış olup on kalkınma planında işaret edilen yerel kalkınma politikaları incelenmiştir. Çalışmanın sonunda araştırmanın bulgularına, sonuç ve önerilere yer verilmiştir.