Akıllı paket dolapların kullanım kriterlerinin çok kriterli karar verme yöntemleri ile incelenmesi

Abstract

Tüketicilerin satın alma tercihlerinde e-ticaretin payı her geçen yıl önemli bir artış göstermektedir. E-ticaretin hızlı gelişimi son adım teslimat üzerinde önemli bir yük yaratmaktadır. Son adım teslimatın kent içerisinde gerçekleştirilen lojistik faaliyetler içerisinde payının artması kentsel lojistik paydaşları için içsel ve dışsal maliyetlerin artmasına neden olmaktadır. Son adım teslimat süreçlerini daha verimli, müşteri beklentilerine uygun ve çevre dostu hale getirmek için birçok yenilikçi çözüm geliştirilmiştir. Son adım teslimat noktası adına geliştirilen çözümlerden biri de akıllı paket dolaplardır. Akıllı paket dolaplar, tüketicilerin insan temasına ihtiyaç duymadan 7/24 istedikleri noktadan ürünleri alabilmelerini sağlayan teslimat noktalarıdır. Bu çalışmanın amacı, akıllı paket dolapların kullanımında etkili olan kriterlerin uzman görüşü değerlendirmesi ile önem sıralarını belirlemek ve bu kriterler arasındaki nedensellik ilişkilerini ortaya koymaktır. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden AHP ve DEMATEL yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, maliyet, teslimat güvenirliliği ve teslimat zamanının en önemli kriterler olduğu ve maliyet ve sürdürülebilirlik kriterlerinin diğer kriterlerden etkilendiği tespit edilmiştir. Bu çalışma bulgularının, lojistik hizmet sağlayıcılara akıllı paket dolaplara yönelik hizmet stratejileri geliştirilmesi sürecinde katkı sunması beklenmektedir.

The share of e-commerce in consumers' purchasing preferences is increasing every year. The rapid development of ecommerce increases the workload on the last mile delivery. The increase in the share of the last mile delivery within the logistics activities carried out in the city causes an increase in internal and external costs for all city logistics stakeholders. Many innovative solutions have been developed to make the last mile delivery processes more efficient, in line with customer expectations and environmentally friendly. One of the solutions developed on behalf of the last mile delivery point is smart parcel lockers. Smart parcel lockers are delivery points that enable consumers to receive products from any point 24/7 without the need for human contact. The aim of this study is to determine the order of importance with expert opinion evaluation of the criteria that are effective in the use of smart parcel lockers and to reveal the causal relationships between these criteria. AHP and DEMATEL methods, which are multi-criteria decision making methods, were used. As a result of the study, it has been determined that cost, delivery reliability, and delivery time are the most important criteria, and cost and sustainability criteria are affected by other criteria. The findings of this study are expected to contribute to logistics service providers in the process of developing service strategies for smart package lockers.