İKİ SEVİYELİ OYUN ÖRNEĞİ OLARAK SANCAK KRİZİ

Abstract

1936'da Fransa'nın Suriye'deki manda yönetimini bırakma kararıyla 1921 Ankara Antlaşması'nın ve dolayısıyla İskenderun Sancağı'nın durumu tartışmalı hale gelmiştir. Türkiye bu durumda Sancak'ın, Suriye'ye bırakılmasını uygun bulmamış ve Fransa'dan özerk bir yönetimde olmasını talep etmiştir. Bu talebin tetiklediği Sancak Krizi'nde Türkiye'nin askeri kuvvet kullanma tehdidiyle desteklediği diplomatik girişimleri, Milletler Cemiyeti'nin kararları ve İngiltere'nin arabuluculuğuyla beraber Sancak önce bağımsızlığını kazanmış ardından Türkiye'ye ilhak olmuştur. Sancak Krizi'nin yönetim süreci, İkinci Dünya Savaşı'na doğru ilerleyen uluslararası sistemdeki değişimden ve Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün kriz yönetimindeki baskın lider profilinden etkilenmiştir. Karar birimi olarak lider, kriz yönetim sürecinde Fransa ile uluslararası zeminde müzakere ederken ulusal zeminde de TBMM'yle doğrudan iletişim içinde olmuştur. Baskın lider profilinin kriz yönetiminde ön planda olmasına rağmen, yasama organı olarak TBMM kimi zaman yürütmenin sorumlu olduğu bir üst denetim mekanizması kimi zaman izlenen siyasanın dillendirildiği etkin bir araç olmuştur. Böylece yasama organı kriz yönetim sürecine dâhil olmuştur. Krizin barışçıl çözüm sürecinde ve liderin kararlaştırma sürecinde; rakibin ikna olması için kırmızı çizginin açık ifadesi, kararın mutabık olunmuş ulusal çıkara dayandırılması, kriz yönetiminde bazı stratejik hamleler ve anayasal zorunluluk sebepleri ile yasama organı olarak TBMM krizde özel bir işleve sahiptir. TBMM'nin krizdeki etkinliği, Türkiye'nin kriz yönetim sürecindeki başarısını olumlu yönde etkileyerek destekleyici unsur olmuştur. Bu çalışma iki seviyeli oyun örneği olarak Sancak Krizi'nde; yasama organının karar alıcı ile ilişkisinin sebeplerini, niteliğini ve bu etkileşimin Türkiye'nin kriz yönetim ve karar alma sürecine etkisi boyutuyla sonuçlarını analiz edecektir.