YERLİ EDEBİYATTA POZİTİVİZM ETKİSİ: BİR ARA NESİL MENSUBU FAZLI NECİP VE ‘TEBESSÜM’Ü

Abstract

Fazlı Necip (1864-1932)’in farklı tür ve içerikleri kapsayan ve neredeyse ölümüne kadar devam eden biryazı hayatı olmuştur. Yazınsal üretiminin başlangıcı ise edebiyat tarihçilerinin ikinci nesil ile Servet-iFünûncular arasına konumlandırdıkları ara nesle denk gelmektedir. Bu nesle hâkim olan esneklik Fazlı Necip’ide etkilemiş ve o, dönem içerisinde çok ses getiren romantizm-realizm tartışmasında her iki tarafın dasöylediklerine ilgisiz kalmamıştır.Fazlı Necip’in 1889 yılında yayımladığı Tebessüm, dostu addettiği Mustafa Reşid’in Gözyaşları’nı tanziretme isteğinin sonucudur. Dört kısımdan oluşan risalede, bir mukaddime ve on dört kısa hikâye ile tebessümteması işlenmiştir. Fazlı Necip bu temayı “Başlamadan Evvel İki Söz” başlıklı ilk kısımda, diğerkısımlardakinden farklı bir bakış açısıyla ele almıştır. Söz konusu tercih Tebessüm’ü, romantik unsurlar kadarrealist unsurlara da yer veren ve dolayısıyla ‘içeride’ Beşir Fuad’ın temsil ettiği pozitivist hassasiyetlereduyarsız kalmayan bir eser haline getirmiştir.Çalışmamızda, Fazlı Necip ile Tebessüm’ü ele alınmıştır. Yazar ve eseri aracılığıyla dönemin edebiatmosferine ayna tutulması, yanı sıra edebiyata yansımaları üzerinden pozitivizmin yerli serüveni ile ilgilimalzemenin çoğaltılması amaçlanmıştır.