İSTANBUL'UN KADIKÖY İLÇESİNDE YER ALAN BİRİNCİ ULUSAL MİMARLIK DÖNEMİ EĞİTİM YAPILARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

XIX. yüzyılın sonlarıyla XX. yüzyılın başlarında yükselmeye başlayan milliyetçiliğin görüşler Osmanlı mimarisinde Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi olarak adlandırılan bir dönemin başlamasına yol açmıştır. Avrupa sanatı kaynaklı mimari üsluplara tepki olarak Klasik Osmanlı Mimarisi’ne ait ögelerin cephe düzenlerinde uygulandığı bir mimari üslup geliştirilmiştir. Bu çalışmada Birinci Ulusal Mimarlık üslubuna ait olan ve İstanbul'un Kadıköy ilçesinde bulunan eğitim binalarını ele almak amaçlanmıştır. Çalışmanın amacı örneklerin çeşitli özellikleri belirtilerek, özgün özelliklerini vurgulamak ve dönemi içinde değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamını Kadıköy'de konumlanmış olan 4 yapı oluşturur. Söz konusu yapıların her biri bâni, mimar, plan özellikleri, cephe özellikleri, süsleme özellikleri açısından incelenmiştir. İncelenen örneklerle ilgili bilgiler yayınlardan ve yerinde tespitlerle elde edilmiştir. Yapıların çeşitli özellikleri çalışmada analiz edilmiş ve ek bilgiler dipnotlarda verilmiştir. Ana bölümde yapılar özgün özellikleri öne çıkarılarak incelenmiş; değerlendirme bölümünde ise analizler ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışmanın bulguları sonuca bağlanmış ve çalışmanın kısıtları yazılmıştır. Araştırma sonunda elde edilen verilere göre plan şemaları dikdörtgen, L ve U biçimindedir. Söz konusu yapıların dış cephelerinde sivri kemerlerle basık kemerler yaygın olarak görülür. Girişler bir çıkmayla dışarı taşırılarak belirtilmiştir. Cephelerde pencerelerin üzerinde ve kat aralarında silmelere yer verilmiştir. Dış cephede süsleme unsuru olarak karosiman kaplamalar ve çiniler görülürken; iç mekanda ise yalnızca karosiman kaplamalara yer verilmiştir. İncelenen örneklerden ikisi Mimar Kemalettin'in eseridir. Buna ek olarak bir yapının da Mimar Yahya'nın eseri olabileceği değerlendirilmektedir.