BİYOGRAFİK BİLGİNİN KAYNAĞI OLARAK DİVANLAR: HÜSEYİN VASSÂF DİVANI ÖRNEĞİ

Abstract

Bu çalışmada, klasik Türk edebiyatının ana kaynaklardan biri olan divanların biyografi literatürüne katkısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Çok sayıda biyografik bilgi içermesi sebebiyle Hüseyin Vassâf Divanı bu çalışmaya örneklem olarak seçilmiştir. Divanlar üzerinde farklı perspektiflerden yapılacak okumalar ile genelde edebiyat özelde ise biyografi literatürüne katkı sağlamanın hedeflendiği bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi ve dokümantasyon yöntemine başvurulmuştur. Kişilerin doğum ve ölüm tarihleri ile mekânları, aile ve dost bağları, meslekleri, eserleri ve inanç dünyalarına yönelik tespit edilen biyografik veriler tasnif edilip değerlendirilmiştir. Manzumelerin muhtevasından ve manzumelerden önce kaleme alınan bilgi kayıtlarından hareketle manzum bir terâcim-i ahvâl olarak nitelemenin mümkün olduğu Vassâf Divanı’nın, başta edebiyat tarihi olmak üzere İslam dini, tasavvuf, tarih, mimarî ve sosyal hayat gibi farklı disiplinlere doğrudan ya da dolaylı olarak veri sağladığı anlaşılmıştır. Geleneksel biyografi yazım üslubunu aruzdaki maharetiyle harmanlayarak kişilerin hayatlarına dair kesitler sunan Hüseyin Vassâf’ın, okuru kendi serencâmına da eşlik ettirdiği görülmüştür.