Tuz Gölü-Konya Havzasında Bulunan Ağaçlandırma Sahalarında Ağaç Türlerinin Başarı Oranları ile Toprak Özelliklerinde Meydana Gelen Değişimin Belirlenmesi

Abstract

Çalışmanın amacı; İç Anadolu kurak sahalarında yapılan ağaçlandırma çalışmalarının uzun vadede ekosistem restorasyonuna katkısını belirlemektir. Çalışma için Tuz Gölü-Konya havzasında bulunan farklı yaşlardaki (karaçam (Pinus nigra), iğde (Elaeagnus angustifolia), badem (Amygdalus communis), yalancı akasya (Robinia pseudoacacia), dişbudak (Fraxinus angustifolia) ve mahlep (Prunus mahalep) ağaçlandırma sahalarından örneklemeler yapılmıştır. Örnekleme alanlarında ağaçların türü, yaşama oranları, boy ve çap değerleri, son beş yıllık boy artımları kaydedilmiştir. Ayrıca sahalarda önce ölü-örtü örneklemesi yapılmış daha sonra sahayı temsil edecek toprak profilleri kazılmış hem profilden hem de tüm örnekleme sahalarından belirli noktalarda ilk 30 cm derinlikten 2 set toprak örnekleri alınmıştır. Toprak örneklerinde hacim ağırlığı, tekstür, kireç içeriği, pH, tuzluluk, KDK, C ve N analizleri yapılmıştır. Veriler blok desenine göre analiz edilmiştir. Toprak analizleri için ağaçlandırma sahasının dışındaki kontrol değerleri co-variance olarak kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre ağaçlandırmanın ilk 8-10 yılında karaçam fidanlarının yaklaşık 2/3 `ü ölmüştür. Badem ve mahlep fidanlarında ise kayıp oranı yaklaşık % 20?dir. Ağaçlandırmanın 25-27. yılında ise badem 1/3?ünü, iğde 2/3?ünü kaybetmiş, diğer türlerin ise başlangıçtaki bireylerinin yaklaşık % 80?i kurumuştur. Karaçam son 10 ile 25 yaşa aralığında yaklaşık 11 kat boy artımı yaparak 6.5 metrenin üstünde boya ulaşmıştır. Aynı dönemde akasyada boy artımı 2.8, bademde 2.6, dişbudakta 2.5 kat olurken en az boy artışı 1.7 katla mahlepte görülmüştür. Tüm türlerin verileri topluca değerlendirildiğinde ağaçlandırmanın ilk 8-10 yılında açık alana göre sahadaki ölü-örtü miktarı 3 kat, 15-17. yılında 5 kat ve 25-27 yılında ise yaklaşık 8 kat artmıştır. Her yaş ağalığındaki tüm türlere ait veriler birlikte değerlendirildiğinde ağaçlandırmanın 15-17. yılından itibaren ilk 30 cm toprak derinliğindeki N yoğunluğunun açık alana göre yaklaşık 1/3 oranında arttığı görülmektedir. İlk 30 cm deki pH değerinin ise 25-27 yılları arasında diğer sahalara göre 0.15 birim azaldığı görülmektedir. Veriler tüm sahalarda toprak verimliliğinde restorasyonun başladığı göstermektedir.