Çocuk Edebiyatında Kültürel Unsurların Yerlileştirme Stratejisi ve Eşdeğerlik Yöntemiyle Aktarımına Yönelik Bir İnceleme: “Peter Pan Kensington Bahçelerinde” Örneği

Abstract

Çocuk edebiyatı alanında yapılan çevirilerde kültürel unsurların aktarımı hedef kitlenin eseri benimsenmesinde kritik bir role sahiptir. Her çevirmenin kaynak metindeki kültürel unsurları hedef kitleye aktarmak için kullandığı belli başlı yöntem ve stratejiler bulunmaktadır. Fakat konu çocuk edebiyatı olduğunda, çevirmenin başvuracağı yerlileştirme stratejisi eserin hedef kitle nezdinde daha değerli ve anlaşılır hale gelmesine imkân verebilir. Bununla birlikte çocuk edebiyatı türündeki kaynak metnin mesajını hedef kitleye aktarmak için çevirmenin dilbilgisel ve sözcüksel düzeyde başvurduğu eşdeğerlik yöntemi de kayda değer öneme sahiptir. Bu çalışmada, James Matthew Barrie tarafından kaleme alınan “Peter Pan Kensington Bahçelerinde” adlı eserin Nihal Yeğinobalı tarafından yapılan Türkçe çeviride, kültürel unsurların aktarımı yerlileştirme stratejisi ve eşdeğerlik yöntemi bağlamında incelenecektir. Bu inceleme sırasında kaynak metinde yer alan kültürel unsurların erek metne aktarımında bahse konu çeviri yöntemlerinin uygulandığı belirli örnekler ele alınacak ve bu örnekler üzerinde kısa değerlendirmeler yapılacaktır. Kaynak metinde kullanılan dil ve hikâyedeki kültürel unsurların Türkçeye aktarımı, çeviride karşılaşılabilecek en önemli sorunların başında gelmektedir. Yapılan değerlendirmelerde İskoç yazar James Matthew Barrie’nin kaleminden çıkan eserin Türkçeye çevirisi yapılırken, Yeğinobalı’nın eşdeğerlik ve yerlileştirmeye başvurarak yaptığı tercihler erek metin üzerinde bıraktığı etkiye yönelik görüşler sunulacaktır. Böylelikle, hedef kitle beğenisine sunulan çeviri metinde gerçekleştirilen kültürel unsurların aktarımı ile ortaya çıkan erek metnin hedef kitleye iletmeyi arzu ettiği mesaj hakkında değerlendirmeler yapılması amaçlanmaktadır. Bu değerlendirmeler sonucunda, Peter Pan Kensington Bahçelerinde adlı eserdeki çeviri tercihlerinin kültürel unsurların aktarımında oynadığı rol gözlemlenecektir. Bu sayede, erek metnin hedef kitlede yer alan Türk okuruna ne derecede hitap ettiğine ilişkin bir fikir edinilmesi amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Çeviribilim, Çocuk edebi