Alman Oryantalist Theodor Nöldeke’nin Siyer’e Yaklaşımı

Abstract

Bu çalışma, 19. yüzyıl oryantalizminin öne çıkan şahsiyetlerinden biri olan Theodor Nöldeke’nin siyere yaklaşımını incelemeyi ve onun siyer anlatımlarında objektiflik ilkesine ne ölçüde riayet ettiğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Belirtilen hedef doğrultusunda herhangi bir araştırmanın varlığına rastlanılmamıştır. Dolayısıyla makale, genelde oryantalist siyer literatüründe, özelde ise Nöldeke araştırmalarında bulunan bir boşluğu doldurmayı gaye edinerek kaleme alınmış ve ilgili alanda ilerde yapılacak araştırmalara zemin hazırlamayı hedeflemiştir. Bu bağlamda Nöldeke’nin siyere dair eserleri istatiksel veri analizi, metin tenkidi ve mukayese yöntemi esas alınarak incelenmiştir. Nitekim Nöldeke’nin bazı oryantalistlerin yanı sıra tefsir, hadis, edebiyat ve İslâm tarihi kaynaklarından istifade ettiği müşahede edilmiştir. Öte yandan tarafsızlık hususunda bazı seleflerini eleştirmiş olmasına rağmen kendisinin de Hz. Peygamber ve Müslümanlar hakkındaki yorumlarında nesnellik ilkesine sadık kalmadığı tespit edilmiştir. Onun kaynaklarla destekleyemediği yaklaşımlarını varsayımsal ifadelerle kamufle etmeye çalışması, teliflerinde birbiriyle çelişen anlatımlara yer vermesi, siyere kaynaklık eden ilgili Kur’ân ayetleri ile sahih hadisleri görmezden gelmesi ve İslâm tarihi kitaplarında açıkça belirtilen hususları dikkate almaması, söz konusu taraflı tutumunu yansıtan göstergelerdendir.