Beklenmedik Başarısızlık Gösteren Özel Yetenekli Öğrencilerin Deneyimlerine İlişkin Bir Durum Çalışması

Abstract

Bu çalışmanın amacı beklenmedik başarısızlık gösteren özel yetenekli öğrencilerin deneyimlerini öğrenci, öğretmen ve ebeveyn bakış açılarıyla durum çalışması yöntemiyle incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yoluyla seçilen iki beklenmedik başarısızlık gösteren lise düzeyindeki özel yetenekli öğrenci, anneleri ve BILSEM’de alan derslerine giren öğretmenleri oluşturmaktadır. Veriler Başarı Yönelimi Modeli’nin bileşenleri (öz-yeterlik, hedef değeri, çevresel algılar ve öz-düzenleme) temel alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ve öğretmenler için hazırlanan anketler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular beklenmedik başarısızlığın her iki öğrencide farklı örüntüler sergilediğini ortaya koymuştur. Bir öğrencide beklenmedik başarısızlık daha çok durumsal ve bağlamsal faktörlerle ilişkiliyken diğer öğrencide bu durumun daha kronik ve süreklilik gösteren bir yapıya dönüştüğü görülmüştür. Başarı Yönelimi Modeli’nin bileşenleri her iki öğrencinin deneyimlerinde ayırt edici biçimde ortaya çıkmıştır. Özellikle hedef değeri, öğretmen-öğrenci ilişkileri ve öz-düzenleme becerilerindeki farklılıkların beklenmedik başarısızlığın gelişiminde belirleyici olduğu belirlenmiştir. Ayrıca uzaktan eğitim sürecinin öğrenciler üzerinde farklılaştırıcı etkiler yarattığı ve standart eğitim uygulamalarının her özel yetenekli öğrenci için aynı sonuçları doğurmadığı görülmüştür. Sonuçlar beklenmedik başarısızlığın çok boyutlu ve bağlama duyarlı bir olgu olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte okul temelli müdahalelerin akademik destekle sınırlı kalmayıp motivasyonel ve psikososyal boyutları da kapsaması gerektiğine işaret etmektedir.