Cemil Meriç'in Hint dinleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi

Abstract

Cemil Meriç (1916-1987), Türk düşünce tarihinde önemli bir yere sahiptir. Fikir dünyası oldukça zengin olan Meriç, özellikle 1960-1964 arası çalışmalarında Hint düşüncesine büyük önem vermektedir. Bu dönemdeki görüşlerini Bir Dünyanın Eşiğinde adlı eserinde kitaplaştıran Meriç'in, işlemiş olduğu konulardan birisi de Hint dinleridir. Meriç'in Hinduizm'in Kutsal Metinleri, Trimurti, Budizm, Caynizm, Hint ve İslam gibi başlıklar altında karışık olarak ele aldığı görüşler, Dinler Tarihi alanında incelenmeyi gerektirecek kayda değer bilgiler taşımaktadır. Bu doğrultuda Meriç'in çeşitli görüşlerinden yola çıkılarak yapılmış muhtelif çalışmalar bulunmakla birlikte onun Hint dinlerine dair görüşlerinin incelendiği herhangi bir çalışmanın bulunmayışı araştırmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Araştırmada öncelikle Cemil Meriç'in bütün eserleri titizlikle incelenip Hint dinleri ile ilgili görüşleri tespit edilmiştir. Ardından bu bilgiler, Dinler Tarihi alanındaki mevcut veriler ışığında mukayeseli biçimde analiz edilerek objektif bir şekilde değerlendirilmiştir. Meriç'in bir Dinler Tarihçisi olmadığı ve ilgili eserini yazdığı dönemin şartları göz önüne alınarak yapılan bu karşılaştırma ile onun Dinler Tarihi alanında tanınmasına ve daha iyi anlaşılmasına da katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma bulguları 1960'lı yıllardan günümüze Türkiye'de Hint dinleri konusunda oluşan bilgi birikiminin Dinler Tarihi alanında kaydedilen ilerlemeyi göstermesi açısından da değerli olduğunu ortaya koymaktadır.Cemil Meriç (1916-1987) holds an important place in the history of Turkish thought. Meriç, whose intellectual world was quite rich, placed great importance on Indian thought, particularly in his works between 1960 and 1964. Meriç compiled his views from this period in his book Bir Dünyanın Eşiğinde one of the topics he addressed was Indian religions. Meriç's views, which he discussed under various headings such as Hinduism's Sacred Texts, Trimurti, Buddhism, Jainism, India, and Islam, contain noteworthy information that warrants examination in the field of the History of Religions. Although there are various studies based on Meriç's diverse views, the absence of any study examining his views on Indian religions formed the starting point of this research. In this study, all of Cemil Meriç's works were first carefully examined to identify his views on Indian religions. Then, this information was analyzed comparatively in light of existing data in the field of History of Religions and evaluated objectively. This comparison, which was made by taking into account the fact that Meriç was not a Historian of Religions and the conditions of the period in which he wrote his work, aims to contribute to his recognition in the field of History of Religions and better understanding. The research findings reveal that the accumulation of knowledge about Indian religions in Turkey from the 1960s to the present day is considered valuable in terms of demonstrating the progress made in the field of History of Religions.