Türkiye'de spiritüel uygulamalar

Abstract

Bu çalışmada geleneksel dinler ve kadim öğretilerden etkiler taşıyan bazı yeni dinî akımlar, şemsiye bir kavram olarak "New Age" kapsamında görülen anlayışlar ve din dışı farklı amaçlarla başvurulan birtakım pratiklere kadar spiritüalizmle ilişkili yüze yakın kavram, sembol ve uygulama konu edinilmiştir. Yoga, Meditasyon, Reiki, Feng Shui, Tantra, Bioenerji, Enneagram, Astroloji, Numeroloji, Aile Dizimi, Theta Healing, Manifestleme, Çigong bunlardan sadece birkaçıdır. Bazılarının kökenleri çok eskilere gidebilmekle birlikte tüm dünyada ve eş zamanlı olarak Türkiye'de yirminci yüzyılın ikinci yarısından sonra çeşitli sebeplerle öne çıkmaya başlayan bu anlayış ve uygulamalar, 1980'ler sonrasında hızla yayılmış, günümüzde daha da popüler hale gelmiştir. Bunların sebebi kimi zaman doğrudan manevi boşluk ve anlam arayışı iken kimi zaman din ve maneviyattan bağımsız olarak fiziksel ve zihinsel sağlık, psikolojik iyi oluş hali, kişisel gelişim ve benzeri hedefler olabilmektedir. İnsanları hayatlarında "manevi olana alan açmaya" götüren bu arayışlar, "bireysel manevi yol" denilebilecek tamamen kişiye özgü uygulamalar bütünü de olabilmektedir. Çalışmada bu spiritüel inanış ve uygulamalar Dinler Tarihi bakış açısıyla objektif biçimde ortaya konulmaya, varsa dinî arka planı verilmeye çalışılmıştır. Konu Türkiye ve 2000 sonrası dönemle sınırlandırılmış; bu topraklarda yüzyıllardır devam eden İslami tasavvuf uygulamaları kapsam dışında tutulmuş; ayrıca ortak kullanımlar dolayısıyla bazı psikoloji ve tıp tekniklerine de yer verilmiştir. Konuyu çeşitli açılardan ele alan birtakım çalışmalar olmakla birlikte Türkiye özelinde spiritüalizme ilişkin kavram, sembol ve uygulamaları topyekûn görebilme imkânı veren bilimsel bir çalışmanın bulunmaması bu araştırmayı önemli kılmaktadır.

In this study, nearly a hundred concepts, symbols and practices related to spiritualism, from traditional religions and ancient teachings to some new religious trends with influences, understandings seen within the scope of "New Age" as an umbrella concept, and a number of practices used for different non-religious purposes, are discussed. Yoga, Meditation, Reiki, Feng Shui, Tantra, Bioenergy, Enneagram, Astrology, Numerology, Family Alignment, Theta Healing, Manifesting, Qigong, to name just a few. Although the origins of some of them can be traced back to ancient times, these understandings and practices, which have become popular all over the world and simultaneously in Türkiye after the second half of the twentieth century for various reasons, spread rapidly after the 1980s and have become even more popular today. Sometimes these are directly motivated by spiritual emptiness and the seeking of meaning, while other times they are motivated by goals independent of religion and spirituality, such as physical and mental health, psychological well-being, personal development and so on. These seeking, which lead people to "give room to the spiritual" in their lives, can also be a set of completely personalized practices that can be called "individual spiritual paths". In this study, these spiritual beliefs and practices are presented objectively from the perspective of the History of Religions, and their religious background, if any, is given. The topic is limited to Türkiye and the post-2000 period; Islamic Sufi practices that have been going on in these regions for centuries are excluded from the scope; and some psychology and medical techniques are also included due to their common use. Although there are a number of studies that deal with the subject from various angles, the lack of a scientific study that gives the opportunity to see the concepts, symbols and practices related to spiritualism within in Türkiye makes this research important.