Okul öncesi dönem çocuklarının eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerine ilişkin nitel bir çalışma

Abstract

Araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerinin ortaya çıkarılmasıdır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı içeriğindeki üst düzey düşünme becerilerinden olan problem çözme ve eleştirel düşünme becerilerinin etkinlik uygulaması yapılmıştır. Problem çözme becerisinin süreç bileşenleri; problemi tanımlamak, problemi özetlemek, problemin çözümüne yönelik gözleme dayalı/mevcut bilgiye/veriye dayalı tahminde bulmak ve problemin çözümüne ilişkin yansıtma/değerlendirmede bulunmaktır. Eleştirel düşünme becerisinin süreç bileşenleri ise olay/konu/problem veya durumu sorgulamak, sorgulanan olay/konu/problem veya durum ile ilgili akıl yürütmek ve akıl yürütmeyle ulaştığı çıkarımları yansıtmaktır. Bu çalışma, nitel bir araştırma olup olgubilim deseninden yararlanılmıştır. Araştırma Batı Karadeniz Bölgesi'ndeki bir ilin merkez köyünde uygulanmıştır. Ölçüt örneklem olarak araştırma problemine uygun niteliklere sahip olan 2019 doğumlu ana sınıfı çocukları araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırma kapsamında 8 kız ve 3 erkek öğrenci olmak üzere toplam 11 çocuk bulunmaktadır. Çocuklar ile haftada 1 kez olacak şekilde toplam 16 hafta bireysel uygulamalar yapılmış ve çocukların deneyimlerine ilişkin yansıtıcı günlükler doldurulmuştur. Araştırma verileri üzerinde betimsel analiz yapılmıştır. Bulgulardan elde edilen sonuçlarda, okul öncesi çocukların problem çözme becerilerinden 'problemi tanımlama' ve 'problemi özetleme' süreç becerilerinin oldukça gelişmiş olduğu görülmüştür. Eleştirel düşünme becerisinde ise 'problemi sorgulama' ve 'akıl yürütme ile ulaştığı çıkarımları yansıtma' becerilerine ilişkin süreç bileşenlerinin düşük düzeyde gerçekleştiği görülmüştür. Genel olarak, okul öncesi dönemde problem çözme ve eleştirel düşünme becerilerine yönelik yapılan bu etkinlik uygulamasıyla üst düzey düşünme becerilerinin kazanılmasına yönelik bir temel oluşturulduğu söylenebilir. Bu durum, Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Okul Öncesi Eğitim Programı içeriğindeki bilgiler ile örtüşmektedir.The aim of the study is to reveal the critical thinking and problem-solving skills of preschool children. Within the scope of the "Türkiye's Century Education Model" by the Ministry of National Education (MoNE), which emphasizes higher-order thinking skills in early childhood education, problem-solving and critical thinking skills were implemented through structured activities. The process components of the problem solving skills are defining the problem, summarizing the problem, making observation-based/existing knowledge/data-based predictions regarding the solution of the problem, and reflecting/evaluating the solution of the problem. The process components of the critical thinking skill are questioning the event/subject/problem or situation, reasoning about the questioned event/subject/problem or situation, and reflecting the inferences reached through reasoning. Individual sessions were held with the children once a week for a total of 16 weeks, and information about the children's experiences was kept in reflective journals. This study is a qualitative research and phenomenological design was used. The study was conducted in the central village of a province in the Western Black Sea Region. There are a total of 11 children, 8 girls and 3 boys, within the scope of the research. As criterion sampling, preschool children born in 2019 who have the qualifications suitable for the research problem were included in the research. Descriptive analysis was conducted on the research data. Some of the findings are as follows: It has been observed that preschool children are very good at defining the problem and making a summary. In terms of critical thinking, it has been observed that the learning outcome regarding questioning the problem and making inferences is at a low level. In general, it can be considered that a foundation has been laid for the acquisition of higher-order thinking skills. This is consistent with the information contained in the early childhood education program within the scope of the Türkiye's Century Education Model of the Ministry of National Education.