Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan Yeni İstanbul Türkçe Ders Kitabındaki dinleme metinlerinin dil bilgisi açısından incelenmesi

Abstract

Bu tez yabancılara Türkçe öğretimi alanında kullanılan ders kitaplarındaki dinleme bölümlerinin o ünitede öğretilmesi hedeflenen dil bilgisi konularını ne derecede temsil ettiğini araştırmayı amaçlamaktadır. Bunun için alanda sıkça kullanılan kitaplardan biri olan Yeni İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabındaki dinleme bölümleri incelenmiştir. Yeni İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı 5 seviyeden oluşmaktadır. Bunlar; A1, A2, B1, B2 ve C1 seviyeleridir. Her bir seviyenin çalışma kitabı bulunmaktadır. Ayrıca her bir ünite üç farklı alt konuya ayrılmış ve ünite başlarında öğretilmesi hedeflenen beceriler, dil bilgisi konuları ve kelime grupları sunulmuştur. Set içerik olarak Avrupa Diller İçin Ortak Başvuru metnine uygun bir şekilde okuma, dinleme, yazma ve konuşma becerilerini geliştirecek şekilde hazırlanmıştır. Araştırma dinleme bölümlerinin metinlerinin yazımında dil bilgisi öğretimini destekleyecek içerikler hazırlama amacı güdülüp güdülmediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu sonuca ulaşmak için ise söz konusu metinlerde geçen dil bilgisi öğelerinin ünitede öğretilen dil bilgisi öğelerini ne kadar içerdiğine, metinlerdeki dil bilgisi öğelerinin ilgili o ünitede öğretilen işlevini taşıyıp taşımadığına ve bu iki özellik açısından ünitelerin birbirleriyle tutarlı olup olmadığına bakılmıştır. Yeni İstanbul Ders Kitabının tüm serileri (A1, A2, B1, B2, C1) incelenmiş olup serinin içinde bulunan 132 tane dinleme metnine (ünite sonu video metinleri dahil) bakılmıştır. Çıkan sonuçlara bakıldığında A1 seviyesinden C1 seviyesine doğru bir düşüş gözlemlenmektedir. A1 kitabında dinleme metinlerinin dil bilgisini barındırma oranı 0,51, A2 kitabında 0,41, B1 kitabında 0,14, B2 kitabında 0,08 ve C1 kitabında 0,04'tür. Bu durum bizlere temel seviyelerde dinleme metinlerinin dil bilgisini daha çok desteklediği orta ve ileri düzeyde ise bu oranın azaldığını göstermektedir.This thesis aims to find out to what extent the listening sections of books used in teaching Turkish as a second language represent the grammar topics taught in each unit. To this ends, it investigates the listening sections of a book frequently used in such environments, İstanbul: A Turkish Course for International Students. In particular, it tries to find out if the listening sections of the book were prepared with in intent to support grammar teaching. This was done by checking (i) the percentage of grammar topics of each unit as used in the listening sections (ii) whether each occurrence had the particular function taught in that unit and (iii) whether the listening sections throughout the books and the units in those books were consistent with respect to (i) and (ii). Ultimately, all books in the Yeni İstanbul Series (A1, A2, B1, B2, C1) were examined and 132 listening passages (including the videos at the end of the units) were transcribed. The results indicate that there is a continuous decline beginning from A1 up to C1. The representation ratios of grammatical items in the listening passages are as follows: 0.51 in A1, 0.41 in A2, 0.14 in B1, 0.89 in B2 and 0.42 in C1. This indicates that the listening passages support grammar teaching better in beginning levels that in intermediate and advanced levels.