Alpamış destanında sayıların anlamları ve değerlendirilmesi üzerine bir inceleme

Abstract

Alpamış Destanı, Türk dünyasında en fazla yaygınlık gösteren destanlardan biridir. Bir nevi Türklerinortak destanı olan Alpamış Destanı, içerisinde Türk kültürüne ait birçok özelliği barındırmasıaçısından da oldukça önemli bir yere sahiptir. Alpamış Destanının taşıdığı özelliklerden biri demilletlerin inanç sistemlerini, gelenek ve göreneklerini, bulunduğu coğrafi konumu, değer yargılarınıvb. sayılar vasıtasıyla sembolleştirerek anlatmasıdır. Destanda sayılar daha çok dini sembolleriçermekte ve eski Türk inançlarından İslam dinine bu sayıların yansıması görülmektedir. FazılYoldaşoğlu’ndan hareketle incelenen destanda bazı sayıların daha az kullanılmasına karşılık bazısayıların Türk-İslam kültüründeki önemi aşikârdır. Mitoloji ve dinle ilişkisi bulunan sayılar herdönem gizemli olarak kabul edilmiştir. Sayıların derin anlamlarına inildiğinde yeni durumlarlakarşılaşılması sayılara verilen önemi daha da artırmıştır. Halk edebiyatı türlerinden önemli bir yeresahip olan destanlarda tıpkı diğer motifler gibi sayılar da yoğun bir biçimde yerini almıştır. AlpamışDestanında da üç, yedi, dokuz ve kırk gibi sayıların destanın geneline hâkim olduğu görülmektedir.Aynı zamanda bu sayılar Türk-İslam kültür ve medeniyetinde oldukça önemli bir yer teşkiletmektedir. Bu çalışmada Alpamış Destanında nadir olarak ya da sıklıkla karşımıza çıkan sayılara yerverilmiş olup bu sayıların genel anlamları üzerinde durulmuş ve değerlendirilmesi yapılmıştır.