Sultan Alp Arslan’ın Merkezi Otoriteyi Sağlama Çabaları: 1 Huttelan Seferi

Abstract

Bu çalışmada Sultan Alp Arslan’ın (1063-1072) saltanatı dönemindeki ilk askerî seferi, yaniHuttelan seferi ele alınmıştır. Huttelan, kabacaCeyhun ile Seyhun nehirleri arasında kalanMaveraünnehir bölgesinin güneydoğusunda,günümüzde Tacikistan sınırları içerisinde yer alantarihî bir yerdir. MÖ 2. binin başlarından itibarençeşitli kavimlere ev sahipliği yapan Huttelan’aTürkler de çok eski devirlerden itibarenyerleşmiştir. Kayıtlara göre; Milat 8. Asrınortalarına kadar burası, sırasıyla İskitler, Yüe-çiler,Kuşanlar, Akhunlar, Gök-Türkler ve Türgişler gibibirçok Türk topluluğunun hâkimiyeti altına girmişbir bölgedir. Öyle ki bu sebeple Arapcoğrafyacıları da burayı çok eski bir Türk bölgesiolarak göstermişlerdir. 8. asrın son çeyreğindeEmevîler’in egemenliği altına giren Huttelan, dahasonra Abbasîler, Samanîler ve Gazneliler’inhükmettiği bir eyalet olmuş, Selçuklular’ınDandanakan’da Gazneliler’e karşı galipgelmesinin (1040) hemen akabinde iseSelçuklular’ın eline geçmiştir. Meliklikdöneminde Alp Arslan’ın idare ettiği bölgelerarasında yer alan Huttelan, vasallık statüsünde olupbir emir tarafından idare edilmiştir. Ancak bu emir,Alp Arslan’ın tahta çıktığı sıradaki karışıklıklarıfırsat bilerek Selçuklular’a karşı isyan etmiştir.Bunun üzerine Sultan Alp Arslan, bölgeye 12Eylül-15 Kasım (1063) arasındaki bir gündebaşlayıp 1063 yılının Aralık ayı ortalarında sonbulan bir askerî sefer düzenlemiştir. Seferneticesinde Huttelan emiri öldürülmüş ve burasıdoğrudan Selçuklu Devleti merkezinebağlanmıştır.