Sınıf Öğretmenlerinin Türkçe Dersi Sınavlarında Sordukları Metne Dayalı Anlama Sorularının İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı sınıf öğretmenlerinin Türkçe dersi sınavlarındasormuş oldukları metne dayalı anlama sorularını çeşitli yönlerden incelemektir.Betimsel bir yöntemle yürütülen bu çalışmada, veriler doküman incelemesiyoluyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ve materyallerini, 2014-2015 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Bartın ili ve ilçelerindeki 16ilkokulda yer alan 35 dördüncü sınıf öğretmeninin hazırladığı Türkçe dersisınav kâğıtları oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 169 adet metne dayalıokuduğunu anlama sorusu analiz edilmiştir. Veri analizi süreci altı aşamadanoluşan (basit anlama, yeniden organize etme, çıkarımsal anlama, tahminyürütme, değerlendirme ve kişisel tepki) Day ve Park (2005) Taksonomisi ileincelenmiştir. Ayrıca sorular anlam kurma sürecinde başvurulan cevap kaynağı(metin içi, metin dışı veya metinler arası), soru türü (yazılı yoklama veya çoktanseçmeli) ve kullanılan metin türü (öyküleyici, bilgilendirici ve şiir) açısındandeğerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, Sınıf öğretmenlerinin hazırladıklarımetne dayalı anlama sorularının Day ve Park (2005) tarafından geliştirilenanlama düzeyleri taksonomisine göre ağırlıklı olarak basit anlamayı içerdiğigözlenmiştir. Yeniden organize etme, tahmin yürütme ve kişisel tepkidüzeylerinde çok az sorunun yer aldığı ve değerlendirme ile çıkarım yapmadüzeylerinde ise hiçbir sorunun sorulmadığı tespit edilmiştir. Araştırmadan eldeedilen diğer bir sonuç soruların cevap kaynakları açısından Akyol’un (1997)sınıflamasına göre önemli bir bölümünün cevabı metin içerisinde olansorulardan oluştuğu diğer bir ifadeyle yalnızca hatırlama yoluyla çok az zihinselçaba harcayarak cevaplanabilecek türde sorular olduğudur. Bununla birliktehazırlanan metni anlamaya dayalı sorularda büyük oranda öyküleyici metinlerinkullanıldığı ve kısa cevaplı soruların tercih edildiği görülmüştür.