ÂŞIK ŞEREF TAŞLIOVA'NIN DERLEDİĞİ GELİN TAŞI HİKÂYESİ'NİN YAPISAL OLARAK İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmada, Âşık Şeref Taşlıova'nın Kars civarından derlediği Gelin Taşı hikâyesinin yapı incelemesi üzerine durulacaktır. Bir halk hikâyesi için yapı, metnin iskeletini oluşturmaktadır. Kurgunun sağlam olması halk hikâyesinin akıllarda kalışını ve etkileyiciliğini arttıracaktır. Âşık Şeref Taşlıova Türk kültürüne, halk âşıklık geleneğine hizmeti geçmiş çok önemli bir halk âşığıdır. Bu sebeple ona ait bir halk hikâyesinin çalışılması Türk kültürüne ve edebiyatına da katkı sağlamış olacaktır. Hayatı boyunca üretken olan âşık, Gelin Taşı hikâyesinde de bu üretkenliğini bizlere göstermiştir. Bu çalışmada, hikâyenin kurgu basamakları ve eşikleri incelenmiştir. Ardından hikâyede yer alan formeller, arasözler ve epitetler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bütün bunlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde bu hikâyenin kalıplaşmış sözler bakımından, atasözü, deyim, alkış-kargış gibi halk anlatılarında izleri olan yapılar bakımından zengin olduğu görülmüştür. Özellikle bilgilendirici- öğretici ara sözlerin çoğunlukta var oluşu Taşlıova'nın hikâyecilik geleneğinin özelliğidir ve bu hikâyede de karşılaşılmıştır. Metin, benzetmeler ve kalıplaşmış ifadeler bakımından da zengindir. Hikâyenin sonunda efsanelerde görülen “taş kesilme” motifi yer almaktadır, bu da halk anlatılarının birbirinden tamamen bağımsız olarak düşünülemeyeceğini bizlere göstermiştir. Gelin Taşı hikâyesi, Taşlıova'nın hikâyeciliğinin özelliklerini yansıtan bir halk hikâyesidir.