Türkçe öğretmeni adaylarının yazdıkları metinlerde metinlerarası ilişkiler

Abstract

Metinlerarasılık bir metnin başka metinlerle açık ya da gizli ilişkiler bulundurmasıdır. Bu ilişkilerden mesajı etkili bir şekilde vermek amacıyla yararlanılır. Metin oluştururken metnin dili, anlatımı ve düşüncesi ile dış metinlerin ustaca örtüştürülmesi yazınsallığın bir ölçütü olarak kabul edilmektedir. Bu türden metinleri üretmek dil ve edebiyat estetiği bakımından gelişmiş olmayı gerektirmektedir. Türkçe öğretmeni adaylarının diğer dil becerilerinde olduğu gibi yazma becerisinde de gelişmiş olması beklenir. Metinlerarası yazma çalışmaları öğretmen adaylarının yazma becerilerini geliştirmek için kullanılabilecek yöntemlerden biridir. Bu araştırmanın amacı Türkçe öğretmeni adaylarının yazdıkları metinlerde metinlerarası ilişkileri incelemektir. Araştırma nitel araştırma desenlerinden olgubilim yönteminde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Batı Karadeniz’de bir eğitim fakültesinde Türkçe eğitimi bölümünde öğrenim gören ve metin üretme teknikleri dersini alan 23 Türkçe öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Öğretmen adaylarına metinlerarası ilişkiler konusunda bilgilendirme yapıldıktan sonra yetizleme yoluyla bir metin oluşturmaları istenmiştir. Öğretmen adaylarının yazdıkları metinler araştırmanın veri kaynağını oluşturmuştur. Veri toplama yöntemi doküman incelemesidir. İncelemede şu sorulara yanıt aranmıştır: “Türkçe öğretmeni adayları yazdıkları metinlerde hangi metinlerarası ilişki biçimlerini kullanmaktadırlar?”, “Dış metinlerin kaynakları nelerdir?”, “Yazılan metnin dili, anlatımı ve düşüncesi ile dış metinlerin örtüşmesi ne düzeydedir?”. Yapılan analizler sonucunda öğretmen adaylarının metinlerarası ilişki biçimlerinden alıntı (f=31), gönderge (f=2), gizli alıntı (f=6) ve anıştırma (f=8)’dan yararlandıkları belirlenmiştir. Dış metinlerin kaynakları arasında deyim/ özdeyiş/aforizma (f=15), roman (f=8), film/dizi/türkü (f=6) ve Türkçe Sözlük (f=6) öne çıkmaktadır. Yazılan metnin dili, anlatımı ve düşüncesi ile dış metinlerin örtüştürülmesi bakımından 12 öğretmen adayı yeterli düzeyde bulunmuştur. Öğretme