Kırım Tatar Tarihi Araştırmalarında Bir Portre: Doç. Dr. Muhammet Şen

Abstract

Bu makale, Doç. Dr. Muhammet Şen’in Kırım tarihi üzerine yürüttüğü akademik çalışmalarını, bilimsel yaklaşımını ve Türk tarihçiliğine sağladığı katkıları kapsamlı bir biçimde ele almaktadır. Şen’in araştırmaları, Kırım Hanlığı’nı yalnızca Osmanlı-Rus ilişkileri bağlamında incelemekle sınırlı kalmayıp, hanlığın siyasi, diplomatik, askerî ve kültürel dinamiklerini çok boyutlu bir perspektifle değerlendirmektedir. Çalışmalarında belge temelli bir metodolojiyi benimseyen Şen, Osmanlı ve Rus arşivlerini karşılaştırmalı olarak kullanmakta ve tarih yazımında eleştirel bir perspektif geliştirmektedir. Bu yöntem, Kırım tarihçiliğinde daha nesnel ve merkezsiz bir yaklaşımın önünü açmıştır. Makale ayrıca Şen’in eğitim anlayışını, lisans ve lisansüstü öğrencilerle kurduğu modern danışmanlık modelini ve disiplinlerarası işbirliklerini incelemektedir. Şen’in pedagojik yaklaşımı, genç araştırmacıların eleştirel düşünce geliştirmesine ve kaynaklara dayalı bilimsel çalışma alışkanlığı kazanmasına olanak sağlamıştır. Ayrıca uluslararası akademik projelerdeki katkıları, Kırım tarihinin çok merkezli ve global bir perspektifle incelenmesine önemli bir temel oluşturmuştur. Çalışmada Şen’in Kırım Hanlığı’nın iç dinamiklerini, Osmanlı-Rus rekabeti bağlamında stratejik rolünü, kültürel ve ilmî üretimini nasıl analiz ettiği detaylandırılmaktadır. Sonuç bölümünde, Kırım ve Türk dünyası araştırmalarının geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmakta; arşivlerin dijitalleştirilmesi, disiplinlerarası çalışmaların teşvik edilmesi ve uluslararası akademik işbirliklerinin güçlendirilmesi stratejileri tartışılmaktadır. Bu makale, hem Şen’in akademik kişiliğini ve metodolojik yaklaşımını belgelemeyi hem de Kırım tarihçiliğinde oluşturduğu teorik ve uygulamalı katkıları görünür kılmayı hedeflemektedir.This article provides a comprehensive examination of Associate Professor Dr. Muhammet Şen’s scholarly work on the history of Crimea, his methodological approach, and his contributions to Turkish historiography. Şen’s research goes beyond analyzing Crimea solely within the framework of Ottoman-Russian relations, offering a multidimensional assessment of the political, diplomatic, military, and cultural dynamics of the Crimean Khanate. Employing a document-based methodology, he systematically utilizes both Ottoman and Russian archival sources, developing a critical historiographical perspective that has facilitated a more objective and decentralized understanding of Crimean history. The study further explores Şen’s educational philosophy, his modern mentorship model for undergraduate and graduate students, and his interdisciplinary collaborations. His pedagogical approach has enabled emerging scholars to cultivate critical thinking and develop rigorous, source-based research practices. Additionally, his involvement in international academic projects has laid the groundwork for analyzing Crimean history from a global and multi-centered perspective. The article details Şen’s analyses of the internal dynamics of the Crimean Khanate, its strategic role in Ottoman-Russian competition, and its cultural and intellectual production. The conclusion presents recommendations for advancing Crimean and Turkish world studies, including the digitization of archives, the promotion of interdisciplinary research, and the strengthening of international scholarly collaborations. Overall, this study aims to document Şen’s academic persona and methodological approach while highlighting his theoretical and practical contributions to the field of Crimean historiography.