Kirazlıköprü barajı nüfuzu sonrası Bartın-Abdipaşa Beldesinin, turizm-rekreasyon odaklı ekolojik arazi kullanım planları ve sürdürülebilir planlama yaklaşımları çerçevesinde gelişme-büyüme modelleri

Abstract

Şehirler, beldeler ve kasabalar, hariçten bariz müdahale olmadığı takdirde, kendisi için öngörülen nüfus ve refah artışına bağlı olarak, yine kendi iç dinamikleri doğrultusunda, makul seyrindeki gelişmelerini ve mutedil ivmesindeki büyümelerini devam ettirir. Öte yandan, yakın civarlarındaki arazi kullanımlarının değişimleri gibi kendi haricindeki olaylar ve olgulardan etkilenen şehirlerin, beldelerin ve kasabaların, gelişimlerinin seyri ve büyümelerinin ivmesi ise her zaman bu değişimler tarafından tetiklenmeye müsait hale gelir. Kendi veya komşu arazilerinden akarsu geçen şehirler, beldeler ve kasabalar, bu akarsular üzerine baraj yapılması gibi fiziksel faaliyetler neticesinde, hariçten müdahaleye maruz kalmaktadırlar. Yaklaşık 37 km2 yüzölçümüne sahip olan Abdipaşa Beldesi'nin, zaman içerisinde, baraj gölü kıyısında bir sayfiye kasabası çehresine bürüneceği, turizm ve rekreasyon odaklı bir kimliğe sahip olacağı öngörülmekte ve beklenmektedir. Kirazlıköprü baraj rezervuarı ve gölünün çevresindeki hâkim olan peyzaj ile Abdipaşa Beldesi'nin kapladığı araziyi bütünleştirmek suretiyle yapılan çalışmada, Abdipaşa Beldesi'nin çehresi ve kimliği ile ilgili öngörüler ve beklentiler doğrultusunda, turizm ve rekreasyon odaklı olarak gelişim ve büyüme modellerinin, teklif ve önerilerinin tavsiye plan kararları halinde sunulması, esas alınmıştır. Turizm ve rekreasyon odaklı sürdürülebilir alan kullanım kararlarının, ekosistem-uyumlu mimari yaklaşımlar ve alternatifler ile bütünleştirildiği bu tavsiye niteliğindeki plan kararlarında temel olarak, peyzajdaki ekolojik ve topografik yapı hassasiyetle dikkate alınmış, mimaride ise enerji verimliliği ve mekânsal tasarruf etkinliği incelikle göz önünde bulundurulmuştur. Çalışmada, Kirazlıköprü Barajı çevresi ile Abdipaşa yerleşimi ve yakın çevresinin turizm ve rekreasyonel potansiyelinin belirlenmesine yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Analizde; eğim, bakı, yükselti, erozyon duyarlılığı, enerji hattına yakınlık, arazi örtüsü, su kaynaklarına yakınlık ve ulaşım erişilebilirliği gibi rekreasyon ve turizm için önemli olabilecek parametreler ele alınmıştır. Bu parametrelerin göreli önem dereceleri Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ile belirlenmiş, elde edilen ağırlıklar Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında mekânsal modelleme yoluyla uygulanmıştır. Araştırmanın temel hedefi, çalışma alanında turizm ve rekreasyon için en uygun bölgeleri tespit ederek plansız ve işlevsiz kullanımların önüne geçmek; ekonomik ve ekolojik sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yönetim kararlarına ışık tutmaktır.Unless there is an obvious intervention from the outside, cities, towns and districts continue their development and growth at a moderate pace in line with their own internal dynamics, depending on the population and welfare increase foreseen for them. On the other hand, the development and growth momentum of cities, towns and districts affected by events and facts outside of them, such as changes in land use in their vicinity, are always prone to be triggered by these changes. Cities, towns and districts with streams flowing through their own lands or neighbouring lands are subject to external intervention as a result of physical activities such as the construction of dams on these streams. It is anticipated and expected that Abdipaşa District, which has a surface area of approximately 37 square kilometer, will take on the appearance of a summer resort town on the shores of the dam lake in time and will have an identity focused on tourism and recreation. In this study, which has reached a research area of approximately 100 square kilometer by integrating the dominant landscape around the Kirazlıköprü dam reservoir and lake with the land covered by Abdipaşa Town, the presentation of development and growth models, proposals and suggestions focused on tourism and recreation in the form of advisory plan decisions has been taken as the basis in line with the predictions and expectations regarding the face and identity of Abdipaşa Town. In these advisory plan decisions, where sustainable land use decisions focused on tourism and recreation are integrated with ecosystem-compatible architectural approaches and alternatives, the ecological and topographic structure in the landscape has been meticulously taken into consideration as the basis, and energy efficiency and spatial saving effectiveness have been meticulously considered in architecture. In the study, evaluations have been made to determine the recreational potential of the Kirazlıköprü Dam surroundings and Abdipaşa settlement and its immediate surroundings. In the analysis; parameters that may be important for recreation and tourism such as slope, erosion sensitivity, elevation, vegetation density, proximity to water resources and transportation accessibility have been addressed. The relative importance levels of these parameters were determined by the Analytical Hierarchy Process (AHP), and the weights obtained were applied through spatial modelling in the Geographic Information Systems (GIS) environment. The main objective of the research is to determine the most suitable areas for tourism and recreation in the study area, to prevent unplanned and dysfunctional uses, and to shed light on management decisions in line with the principles of economic and ecological sustainability.