Tehaddî âyetlerinin Te'vîlâtü'l-Kur'ân ve Menâr tefsirlerince mukâyeseli incelenmesi

Abstract

Özellikle mucize noktasında Resûlullah (s.a.v.)'ı diğer peygamberlerden ayıran en büyük mucize hiç şüphesiz Kur'ân'ı Kerîm'dir. Cebrail (a.s.) vasıtasıyla nazil olduğu günden itibaren Kur'ân'ı Kerîm, pek çok itirazla karşılaşmıştır. Kur'ân'ı Kerîm'in muarızlarının bu itirazlarına karşı verdiği en önemli cevap, onları kendisinin bir benzerini getirmeye çağırmasıdır. Kur'ân'ı Kerîm'in muarızlarına karşı "Kur'ân'ın bir benzerini getirmesi" için meydan okuması olayına Tehâddî denilmektedir. Nitekim Kur'ân'ı Kerîm'in bu meydan okuma çağrısına ne Hz. Peygamber (a.s.m) döneminde ne de sonraki çağlarda hiç kimse muvaffak bir cevap verememiştir. Hiç şüphesiz geçmişte Kur'ân'ı Kerîm'in meydan okumasına karşın cevap verilememiş olunması bugün de gelecekte de verilemeyeceğinin açık ve sarih bir kanıtıdır. Fakat geçmişte inkârcı muarızlar, şair ve edipler, fesahat-belagat üstatları, yalancı peygamberler vb. kimselerden bazıları, Kur'ân'ı Kerîm'i taklit etmek ve onun benzerini getirmek istemişlerdir. Bu konuda da pek çok rivayet, iddia ve söylenti vardır. Nitekim biz bu çalışmamızda o iddiaları, iddiaların doğruluğunu, Kur'ân'ı Kerîm'in benzerinin getirilip getirilmediğini, Kur'ân'a karşı kimlerin muarazada bulunduğunu, Kur'ân'ı Kerîm'de bu kapsamda değerlendirilen "tehaddî âyetlerinin", konu minvalinde görüşlerini esas aldığımız İmam Mâtürîdî ve Reşîd Rızâ müfessirlerince kronolojik manada araştırdık. "Tehaddî Âyetlerinin Te'vîlâtü'l-Kur'ân ve Menâr Tefsirlerince Mukâyeseli İncelenmesi" isimli bu tez, bir giriş ve beş bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında tezin amacı ve metodu hakkında bilgi verildi. Birinci bölümde, İslâm öncesi Arap hayatı, Câhiliyye devri Araplarında sosyal-iktisadî hayat, Araplarda putperestlik inancı, Arapların sahip olduğu diğer inançlar vb. konuları ele alındı. İkinci bölümde, "câhiliyye" kelimesinin semantik tahlili, câhiliye döneminin mefhumu, câhiliye döneminde şiir ve şairin vaziyeti-konumu, Hz. Peygamber (s.a.v.)'ın, şairlere, şairlerin- Hz. Peygamber (s.a.v.)'a yönelik tutumları, "Muallakat" kavramının incelenmesi, muallaka şairleri, câhiliyye devrinde kurulan panayırlar üzerinde duruldu. Üçüncü bölüme geldiğimizde "kizb" kavramının semantik analizi, muarızların, Hz. Peygamber (s.a.v.)'a karşı inkâr ve karşı tutumları, muarızların Hz. Peygamber (s.a.v.)'a yönelik iddiaları, Muarızların karşı iddialarına karşı görüş ve delillendirmelerimiz, Atalar kültürü ve kabile bağlarının durumu ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, "Tehaddî" kavramının semantik tahlili, i'câz kavramının ortaya çıkışı, tehaddî/meydan okuma ile ilgili kavramların kavramsal çerçevede incelenişi, Kur'ân'ı Kerîm'in Eşsizliği, Tehaddî âyetleri, Tehaddî âyetlerinin yönü, kapsamı ve özellikleri, Kur'ân'ı Kerîm'de Muaraza, Kur'ân'a meydan okuma teşebbüsleri incelenmiştir. Son olarak beşinci bölümde ise Te'vîlâtü'l-Kur'ân isimli tefsirin müellifi Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd el-Mâtürîdî es-Semerkandî'nin ve Menâr Tefsiri müelliflerinden Reşîd Rızâ'nın, tehaddî âyetleri- kronolojik tahlili tefsirleri doğrultusunda aktarılmıştır.

The greatest miracle given to the Messenger of Allah (pbuh) is undoubtedly the Holy Qur'an. Since the day it was revealed through Gabriel (a.s.), the Holy Qur'an has faced many oppositions. The most important response of the Qur'an to its opponents is that it calls them to bring a copy of itself. The Qur'ân al-kerîm's challenge to its opponents to "bring a copy of the Qur'ân" is called Tehâddî. As a matter of fact, no one has been able to give a successful answer to this challenge of the Holy Qur'an, neither in the time of the Prophet (pbuh) nor in the following ages. Undoubtedly, the fact that the challenge of the Holy Qur'an could not be answered in the past is a clear and unequivocal proof that it cannot be answered today or in the future. However, in the past, some of the disbelieving opponents, poets and writers, masters of eloquence, false prophets, etc. Tried to imitate the Qur'ân al-kerîm and to bring its likeness. There are many narrations, claims and rumors on this subject. As a matter of fact, in this study, we have chronologically investigated these allegations, the accuracy of the allegations, whether the Qur'ân al-kerîm has been imitated or not, who has made a counter-argument against the Qur'ân, and the "verses of tehaddî'" in the Qur'ân al-kerîm, which are considered in this context, by the commentators of Imam Mâturîdî and Rashîd Rızâ, whose views we take as basis in the subject matter. This thesis titled "A Comparative Analysis of the Verses of Tehaddî by the Commentaries of Tafsir al-Ta'w?l al-Qur'?n and Men?r" consists of an introduction and five chapters. The introduction gives information about the purpose and method of the thesis. In the first chapter, pre-Islamic Arab life, social-economic life in the Arabs of the J?hiliyya period, the belief of idolatry in the Arabs, other beliefs of the Arabs, etc. Were discussed. In the second chapter, the semantic analysis of the word "j?hiliyya", the concept of the j?hiliyya period, the position of poetry and poets in the j?hiliyya period, the attitudes of the Prophet (pbuh) towards poets and poets towards the Prophet (pbuh), the examination of the concept of "Muallakat", muallaka poets, and the fairs established in the j?hiliyya period were emphasized. When we come to the third chapter, the semantic analysis of the concept of "Kizb", the denial and counter-attitudes of the opponents against the Prophet (pbuh), the claims of the opponents against the Prophet (pbuh), our opinions and arguments against the counter-claims of the opponents, the culture of ancestors and the status of tribal ties were discussed. In the fourth chapter, the semantic analysis of the concept of "Tehaddî", the emergence of the concept of i'jâz, the conceptual framework of the concepts related to tehaddî / challenge, the uniqueness of the Holy Qur'an, the verses of Tehaddî, the direction, scope and characteristics of the verses of Tehaddî, Muaraza in the Holy Qur'an, attempts to challenge the Qur'an. Finally, in the fifth chapter, the author of the tafs?r titled Tafs?r al-Ta'w?l al-Qur'?n, Abu Mans?r Muhammad ibn.