Aydın Atça Mahmut Ağa Camisi Haziresindeki Mezar Taşları

Abstract

Aydın Atça Mahmut Ağa Camisi Haziresinde, kuzey-güney doğrultusunda üç sıra halinde uzanan 41 mezarda 77 mezar taşı tespit edilmiştir. Bunlardan 40’ı baş taşı, 37’si ayak taşıdır. M 1746-1924 tarihleri arasındaki eserlerin çoğunluğu 19. yüzyıla aittir. Eserlerde oyma ve kazıma teknikleri kullanılmıştır. Biri hariç, orijinalinde toprak mezar biçiminde olduğu anlaşılan mezarlara beton malzemeyle çerçeveli ve şahideli mezar görünümü verilmiştir. Mezar taşlarının biçimsel özellikleri dönemin Osmanlı mezar taşlarıyla benzerlik gösterir niteliktedir. Bu durum kavuk, sarık, fes ve hotoz biçimli başlıklar ile kemer, üçgen, bitkisel ve istiridye kabuğu biçimli tepeliklerde de gözlenmektedir. Süslemede bitkisel, geometrik, nesneli ve mimari unsurlar tercih edilmiştir. Bunlardan en çok bitkisel öğelere rastlanırken, 19. yüzyılda Ege Denizine yakın konumda moda haline gelen “cami tasvirli” örnekler, hazirede bu modanın etkisini yansıtmaktadır. Bölge hakkında önemli bilgiler sunan kitabe satırları, salgın hastalıklar ve deprem gibi bölge tarihine ışık tutan toplumsal olayları da içermektedir.

Aydın Atça Mahmut Aga Mosque Graveyard contains 77 gravestones across 41 graves in three rows, oriented north-south. Of these, 40 are headstones and 37 are footstones, dating from 1746 to 1924, mostly in the 19th century. Carving and scraping techniques are used in the stones. Except for one, the graves, which were originally soil graves, were given the appearance of a grave with a frame and gravestones with concrete material. The stylistic features of the gravestones are similar to the Ottoman gravestones of the period. This is also observed in the quilted turban, tulipant, fez and hotoz-shaped heads, as well as the arch, triangular, vegetal and oyster-shell-shaped heads. Ornamentation includes floral, geometric, object, and architectural elements, with floral designs being the most common. Some gravestones feature “mosque depictions,” a 19th-century trend in the Aegean region. The inscriptions provide historical context, including details about local epidemics and earthquakes, offering insight into the region's history.