Üstbilişsel İşlevleri Tarama Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması: Metodolojik Çalışma

Abstract

Amaç: Son yıllarda yapılan çalışmalarda, ruh sa ğlığı üzerine oldukça etkili olan üstbiliş kavramına odaklanıldığı görülmektedir. Bu nedenle ulusal alanda üstbilişsel işlevleri doğru anlamda değerlendire- cek bir ölçe ğe ihtiyaç oldu ğu düşünülmektedir. Bu çal ışmada, Üstbi- lişsel İşlevleri Tarama Ölçe ği’nin (Ü İTÖ-12) Türkçe geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Metodolojik tipte yapılan çalışmanın verileri, Mayıs 2024 yılında Türk toplumunda yer alan 18-65 ya ş arası erişkinlerden toplandı. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu ve ÜİTÖ-12 kullanıldı. Verilerin ana- lizi SPSS 27 ve AMOS 24 programları ile yapıldı. Ölçeğin analizinde dil ve kapsam geçerliliği, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, ben- zeşim ve ayr ışım geçerliliği, Cronbach alfa katsay ısı, madde-toplam puan korelasyonu ve test-tekrar test güvenirlik yöntemleri kullan ıldı. Bulgular: Açıklayıcı faktör analizi sonucu ölçeğin 12 maddeli hâli ko- runmuştur. Ölçeğin Türk toplumunda 3 faktör altında toplandığı ve top- lam varyans ın %60,37’sini aç ıkladığı saptandı. Ölçe ğin 3 faktörlü yapısı, doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulandı. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0,72 olduğu ve faktör yüklerinin 0,50 ile 0,85 aral ığında de- ğiştiği saptandı. Ayrıca test-tekrar test korelasyon katsayısının r=0,912 olduğu bulundu (p<0,01). Sonuç: ÜİTÖ-12’nin, Türk dili ve kültürü için geçerli ve güvenilir bir ölçüm arac ı olduğu saptandı. Ölçeğin uy- gulama açısından pratik ve avantajlı olacağından ve üstbilişsel işlevler hakkında spesifik alt boyutlar sundu ğundan, ruh sa ğlığı profesyonel- leri tarafından kullanılması önerilmektedir.