1898 Fire in the Context of the Ottoman Urban Fabric in Bartın

Abstract

Bartın, which developed for centuries as the market centre of the settlements known as the "12 Divan," was established on a natural peninsula surrounded by rivers. The fire of 1898 in the city’s central bazaar caused severe destruction to its physical structure and economic life. Following the disaster, a compre-hensive reconst-ruction process was initiated. Engineer Ali Bey, assigned from Istanbul, led the reconst-ruction efforts, which played a key role in rebuilding the bazaar and maintaining the urban vitality of the area. This study examines the fire incident based on Ottoman archival documents and evaluates the impact of the subsequent reconstruc-tion activities on Bartın’s urban fabric. These archival sources, analysed for the first time, clearly reveal the scale of the destruction and the scope of reconstruction efforts. They also reflect the urban planning and archi-tectural approach of the Tanzimat Period. In this context, the study aims to analyse the Ottoman-period urban texture of Bartın through the example of its bazaar and to highlight its significance within the Turkish urbanism tradition.

Yüzyıllar boyunca “12 Divan” adıyla anılan yerleşim birimlerinin pazar merkezi olarak gelişen Bartın, merkezi yerleşim bölgesini saran ırmaklarla doğal bir yarımada üzerinde kurulmuştur. Kentin çekirdeğini oluşturan çarşıda 1898 yılında meydana gelen yangın, kentin fiziksel yapısında ve ekonomik yaşamında ciddi tahribata yol açmış; bu felaketin ardından kapsamlı imar süreci başlatılmıştır. Bu süreçte, İstanbul’dan görevlendirilen Mühendis Ali Bey, çarşının yeniden inşasına yönelik çalışmalar yürütmüş-tür. Ali Bey’in gerçekleştirdiği imar faaliyetleri, çarşının yeniden inşasını sağlamış ve bu bölgenin günümüze kadar kentsel canlılığını korumasında belirleyici olmuştur. Bu çalışmada, söz konusu yangın hadisesi Osmanlı arşiv belgeleri ışığında ele alınarak, gerçekleştirilen imar faaliyetlerinin Bartın kent dokusuna etkileri değerlendirilmiştir. İlk kez incelenen arşiv belgeleri, yangının boyutunu ve yürütülen çalışmaları açık biçimde ortaya koymakla birlikte, Tanzimat Dönemi kent tasarımı anlayışını ve mimari düzenlemelerini yansıtması bakımından da önem arz etmektedir. Bu bağlamda, Bartın çarşısı örneği üzerinden kentin Osmanlı dönemi dokusu analiz edilerek, Türk şehircilik geleneği içerisindeki yerinin ortaya konulması amaçlanmıştır.