Hulki Aktunç'un şiirleri üzerine bir inceleme

Abstract

Yazın hayatına 1970'li yıllarda başlayan Hulki Aktunç Modern Türk edebiyatının çok yönlü şahsiyetlerinden bir tanesidir. Türk edebiyatında şiir, öykü, roman, deneme, günlük ve sözlük gibi çeşitli türlerde eser veren Aktunç'un şiirlerinin tema, dil ve üslup özelliklerinin incelenmesi üzerine hazırlanan bu çalışmada Aktunç'un Sır Kâtibi (1989), Islıkla Tarihçe (1989), Adresim Aynalar (1991), Şarkılar (1992), İnsan Aşklarının Külüdür (1993), Istıraplar Ansiklopedisi (1994), Bir Şeyin Varoluşu (1999), Sönmemiş Dizeler (2009) ve Gültekin Emre ile ortak imzalı Opus (2012) adlı şiir kitapları esas alınmıştır. Çalışmada incelemeye esas alınan şiir kitaplarının yanı sıra Aktunç'un diğer eserleri ve kendisi üzerine yapılan bütün çalışmalar literatür taraması çerçevesinde göz önünde bulundurulmuştur. Yapılan araştırma ve taramalarda Hulki Aktunç'un Türk edebiyatı tarihi ve literatürü içerisinde öykücü ve romancı yönünün dikkate alınarak şairliğinin ve şiirlerinin gözden kaçırıldığı durumu tespit edilmiştir. Söz konusu bu durumun varlığı Aktunç şiirleri üzerine akademik düzeyde inceleme ve tespiti gerekli kılmıştır. Yapılan bu çalışma özellikle Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı alanında görülen önemli bir eksikliği gidermek amacı ile hazırlanmıştır. 1980 sonrası şairleri içerisinde yer aldığı tespit edilen Aktunç'un şiirlerinin incelenmesiyle, hem şiirlerinin yapı özelliği ortaya konulmuş hem de şair olarak Aktunç'un Türk edebiyatı tarihi içerisindeki konumu belirginleştirilmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde Aktunç'un şiirlerini yayınlamaya başladığı dönemin edebiyat ortamı ve şiir anlayışı hakkında genel bilgiler verilmiş ve şairin bu dönem içerisindeki edebiyat ilişkisi tespit edilmiştir. İkinci bölümde, Aktunç'un hayat öyküsü şiirleri ve eserleri bağlamında ele alınmıştır. Bu bölümde elde edilen verilerin işlenirken Aktunç'un şairlik dünyasına ve şiirlerini inşa sürecine etki eden unsurların tespitine odaklanılmıştır. Üçüncü bölümde, Aktunç'un eserleri ile hayatı arasındaki güçlü bağ ortaya konulmuş, aynı zamanda eserler arası ilişkiye değinilmiş ve eserlerin tanıtımı gerçekleştirilmiştir. Özellikle şiir kitaplarının içeriği, şiirlerin sıralanışı konusunda ayrıntılı bilgilendirmeler yapılmıştır. Dördüncü bölüm, Aktunç'un şiir evreni üzerine çeşitli araştırmacıların tespitleri ve değerlendirmeleri bir araya getirilerek genel bir görünüm elde edilmiştir ve Aktunç şiirinin oluşum süreci aktarılmıştır. Beşinci bölümde tematik incelemeye tabii tutulan şiirler, altıncı bölümde yapı bakımından incelenmiştir. Yedinci bölümde ise şiirlerin dil ve üslup açısından özellikleri tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde elde edilen bulgular neticesinde Aktunç'un şairliğine ve şiirlerine dair tespitler sıralanmıştır. Yapılan bu çalışma Aktunç'un 1970'li yıllarda başlayan edebi üretim sürecinin başlarında toplumcu söylemlere sahipken 1980 sonrasında imgeci, modernist, avangart bir çizgide bireysel bir şiir inşa ettiği görülmüştür. Ayrıca, gelenek ile modernite arasında güçlü bir bağ kurduğu ve henüz ilk şiirlerinden itibaren özgün ve güçlü bir şiir dili inşa ettiği anlaşılmıştır. Özellikle 1980 sonrasında gelişen şiir ortamının üretken edebi kişiliklerinden birisi olan Aktunç'un vermiş olduğu her eserinde titiz bir dil işçiliğini takip ettiği, sadece şiir yazmakla kalmayıp şiire kuramsal yaklaşımlar sergilediği de tespit edilmiştir. Türk edebiyatı için "Delta Şiir" tanımlaması ile teorik tespitlerde bulunduğu görülmüştür. Bütün bu özellikleri ile bir kültür şiiri örneğini ortaya koyan Aktunç aynı zamanda bir saf şiir temsilcisidir. Aktunç'un şiirleri modern Türk şiiri içerisinde özgün bir yere sahiptir ve kendisinden sonra gelecek kuşaklar için de ufuk açıcı bir konumda bulunmaktadır. Yapılan bu çalışmanın Aktunç şiirleri üzerine dikkat çekmesi ve araştırmacıların Aktunç şairliğindeki birçok konuyu, daha farklı bakış açıları ile ele alacakları çalışmaları için de öncülük etmesi beklenmektedir.Hulki Aktunç, who began his literary career in the 1970s, is one of the most versatile figures of modern Turkish literature. This study examines the themes, language, and style of Aktunç's poetry, which spans a variety of genres including poetry, short stories, novels, essays, diaries, and dictionaries. This study examines the themes, language, and style of Aktunç's poetry, including his collections of poems: Sır Kâtibi (1989), Islıkla Tarihçe (1989), Adresim Aynalar (1991), Şarkılar (1992), İnsan Aşklarının Külüdür (1993), Istıraplar Ansiklopedisi (1994), Bir Şeyin Varoluşu (1999), Sönmemiş Dizeler (2009), and his co-authored work with Gültekin Emre, Opus (2012).The research and review revealed that Hulki Aktunç's poetic and poetic work has been overlooked within the history and literature of Turkish literature, particularly considering his role as a storyteller and novelist. This study aims to address a significant gap in Turkish literature, particularly in the Republican era. An examination of Aktunç's poems, identified as a post-1980 poet, reveals both the structural characteristics of his poems and clarifies Aktunç's place as a poet within the history of Turkish literature. The introduction to the study provides general information about the literary environment and poetic approach of the period in which Aktunç began publishing his poems and identifies the poet's literary engagement during this period. The second section examines Aktunç's life story in the context of his poems and works. The processing of the data obtained in this section focuses on identifying the factors that influenced Aktunç's poetic world and the process of constructing his poems. The third section reveals the strong connection between Aktunç's works and his life, also addresses the relationship between his works, and introduces the works. Detailed information is provided, particularly regarding the content of his poetry books and the order of the poems. The fourth chapter brings together the findings and assessments of various researchers on Aktunç's poetic universe to provide a general overview and outlines the formation of Aktunç's poetry. The poems, subjected to thematic analysis in the fifth section, are examined structurally in the sixth. The seventh section identifies the poems linguistic and stylistic characteristics.The conclusion, based on the findings, lists observations regarding Aktunç's poetry and poetry. This study demonstrates that Aktunç, while initially embracing socialist discourses in his literary production, which began in the 1970s, developed an individual poetry following an imagist, modernist, and avant-garde line after 1980. Furthermore, it has been understood that he established a strong connection between tradition and modernity and, from his earliest poems, constructed a unique and powerful poetic language. Aktunç, one of the most prolific literary figures in the poetry scene that developed after 1980, demonstrated meticulous linguistic craftsmanship in every work he produced, not only writing poetry but also demonstrating theoretical approaches to poetry. He has been shown to make theoretical observations regarding Turkish literature with his definition of "Delta Poetry" With all these characteristics, Aktunç presents an example of cultural poetry, and is also a representative of pure poetry. Aktunç's poems hold a unique place within modern Turkish poetry and are thought-provoking for future generations. It is expected that this study will draw attention to Aktunç's poems and will lead researchers to work on many issues in Aktunç's poetry from different perspectives.