TANZİMAT DÖNEMİNDE YOL YAPIM ÇALIŞMALARINA BİR ÖRNEK: İZMİR-BİRUNÂBÂD ŞOSESİ İNŞA VE İŞLETME İMTİYAZI

Abstract

İzmir-Birunâbâd1 yolu, XIX. yüzyılda büyük bir değişim göstererek önemli bir ticaret yolu haline gelen Gebze-Dil İskelesi-Gemlik-Mudanya-Uluabad-ÇanakkaleSusığırlığı-Manisa-İzmir-Urla güzergahı üzerinde bulunuyordu. Bu yolun inşası bölge ticareti için oldukça önemli idi. Yolun inşasının tamamlanmasının ardından iç kesimlerden ve civar ilçelerden İzmir limanına getirilen mallar daha kolay taşınabilecek, İzmir ve ilçelerinin refahının artması da sağlanabilecekti. Bu yolun önemini artıran bir başka özellik ise, İzmir-Birunâbâd şosesi için verilen imtiyazın Tanzimat sonrası dönemde bu alandaki ilk örneklerden birisi olmasıydı. Yolun yapımı ve bunun karşılığında 25 yıllık işletme imtiyazını almak için hükümete başvuran kişi Mösyö Şarno idi. Osmanlı Devleti ile Şarno'nun kumpanyası arasında yapılan antlaşma ile yolun inşa ve işletme imtiyazı Mösyö Şarno'ya verilmişti. Bu çalışmada, İzmir-Birunâbâd şosesi inşası için hükümet ile kumpanya arasında hazırlanan mukavelenâmenin şartları, Mösyö Şarno'ya verilen inşa ve işletme imtiyazı ile yolun yapım serüveni açıklanmaya çalışılacaktır.