Türkçeyi Yabancı Dil Olarak Öğretenlerin Kalıplaşmış Dil Düşünceleri

Abstract

Bu çalışma, Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten öğreticilerin yabancı dile yönelik kalıplaşmış düşüncelerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Kalıplaşmış düşünceler; bireyin geçmiş yaşantıları, sosyal çevresi ve eğitimsel deneyimleri sonucunda gelişen, genellikle olumsuz ve genelleştirici nitelikteki düşünce kalıplarıdır. Araştırma, 2022-2023 eğitim- öğretim yılında farklı kurumlardan 149 öğreticiyle gerçekleştirilmiştir. Veriler, “Yabancı Dile Yönelik Kalıplaşmış Düşünce Ölçeği” ve “Kişisel Bilgi Formu” kullanılarak toplanmış; istatistiksel analizlerde t-testi ve tek yönlü varyans analizleri uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre öğreticilerin kalıplaşmış düşünce düzeyleri yaş, cinsiyet, mesleki tecrübe, yabancı dil seviyesi, kurum türü ve yabancı dil eğitimi geçmişi gibi değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılık göstermiştir. Özellikle “keşkecilik” ve “değiştirme gayreti” alt boyutlarında öne çıkan veriler, öğreticilerin dil öğrenmeye ilişkin içsel değerlendirmelerini yansıtmaktadır. Bu alt boyutlara ait yüksek puanlar, öğreticilerin geçmiş öğrenme deneyimlerinden kaynaklanan duygusal yansımaları taşıdığını göstermektedir. Araştırma, öğretici tutumlarının sadece dil öğretim süreçlerine değil; aynı zamanda öğrenci motivasyonu ve öğrenme stratejilerine de dolaylı etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlara bakıldığında kalıplaşmış dil düşüncelerinin öğretici farkındalığı ve mesleki gelişim üzerinde etkili olduğunu, bu düşüncelerin tanınmasının ve dönüştürülmesinin Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde öğretici yeterliğini artırabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda öğretici eğitimlerinde kalıplaşmış düşünce yapılarının ele alınması ve bu yapıların pedagojik farkındalıkla yeniden yapılandırılması önerilmektedir.