Paylaşımlı Mikromobilite Sistemlerinin Başarı Faktörlerinin AHP ve DEMATEL Yöntemleriyle Değerlendirilmesi

Abstract

Geleneksel ulaşım araçlarına bir alternatif olarak ortaya çıkan pay- laşımlı mikromobilite sistemlerinden beklenen faydanın sağlanma- sında bu sistemin kullanılabilirliği oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı, paylaşımlı mikromobilite sistemlerinin başarısını etkileyen kritik faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin önem derecelerini ve karşılıklı etkileşimlerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda AHP ve DEMATEL yöntemleri kullanılarak, kriterler ve alt kriter- lerin ağırlıkları hesaplanmış ve aralarındaki nedensel ilişkiler analiz edilmiştir. Literatür taraması sonucunda, mikromobilite sistem- lerinin başarısını etkileyen altyapı ve erişilebilirlik, fiyatlandırma ve ödeme seçenekleri, teknoloji ve uygulama kullanım kolaylığı, hükümet ve belediye politikaları, çevresel bilinç, kentsel yoğunluk ve coğrafi koşullar, kullanıcı deneyimi ve güvenliği, toplu taşıma ile entegrasyon ve sosyal ve kültürel faktörler gibi ana kriterler belirlenmiştir. AHP analizi sonucunda, altyapı ve erişilebilirlik ile fiyatlandırma ve ödeme seçenekleri kriterlerinin en yüksek ağır - lıklara sahip olduğu görülmüştür. DEMATEL analizi, fiyatlandırma ve ödeme seçenekleri, hükümet ve belediye politikaları, toplu taşıma ile entegrasyon gibi kriterlerin sistem üzerinde önemli et- kileyici roller oynadığını, teknoloji ve uygulama kullanım kolaylığı ile kullanıcı deneyimi ve güvenliğinin ise daha fazla etkilenmeye açık olduğunu göstermiştir. Çalışma, paylaşımlı mikromobilite sis- temlerinin etkinliğini artırmak ve sürdürülebilir kentsel ulaşım çö- zümleri geliştirmek için stratejik öneriler sunmaktadır. Bu öneri- ler, mikromobilite sistemlerinin başarı faktörlerini daha bütüncül bir şekilde analiz ederek öncelikli kriterlerin belirlenmesi ve bu kriterler arasındaki nedensel ilişkilerin değerlendirilmesi yoluyla stratejik karar verme sürecine önemli katkılar sunmaktadır.