1970 kuşağı şiirinde işçi ve köylü

Abstract

Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi hassasiyetin izdüşümleri ilk olarak Nâzım Hikmet’le özdeşleşen 1940 kuşağı şairlerinde görülür. Toplumcu gerçekçi /sosyalist şiir anlayışındaki ikinci kuşak ise 1960’lı yılların sonunda, özellikle Antdergisi etrafında gerçekleştirilen soruşturma neticesinde Ataol Behramoğlu, İsmet Özel, Özkan Mert ve Süreyya Berfe öncülüğünde şiirde boy gösterir. 1970’li yıllarda isehem kendisinden önceki toplumcu kuşağı ve şiirlerini, hem 1940 kuşağını hem de iki kuşak arasında yer alan Garip ve İkinci Yeni birikimini tanıyan şairler, toplumcu ideolojik şiiri ileri noktalara taşıma gayreti içine girmişlerdir. Sanatı ve bilhassa şiiri ideolojilerinin ifade vasıtası haline getiren bu kuşak, şiirde estetik endişelerden çok politik hassasiyetleri öne çıkarırlar. Hemen tamamı sosyalist dünya görüşünü şiirin kurucu unsuru haline getirmek isteyen 1970 kuşağı şairleri, sosyo-politik sorunları aidiyet duydukları ideoloji gereğince işçi ve köylü kesimi üzerinden öne çıkarırlar. Emek, sömürü, üretim tüketim döngüsü, hak, toprak, adalet gibi kavramlar etrafında oluşturdukları şiirlerinde toplumsal yapının önemli iki dinamiği olan köylüler ve emekçileri ideolojik işlevlerle donatarak şiirin merkezine alırlar. Bu bildiride 1970 kuşağı şiirinin işçi ve köylü sorunlarını ele alış biçimleri analitik ve karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirilmeye çalışılacaktır.

The first examples of social realist trend in Turkish literature are seen in the poetry of the 1940s which is associated with Nazım Hikmet. The second generation of this social realist trend revealed itself at the end of the 1960s in a journal called Ant(Oath) which included poems of such pioneers as Ataol Behramoğlu, İsmet Özel, Özkan Mert, and Süreyya Berfe. In the 1970s, some poets, who knew about both their former generation and the generations Garip (Poor/Forlorn) and İkinci Yeni (Second New) which were between 1940s and 1970s, attempted to take this social realist trend further. This generation, which used art and poetry as a means of expressing their ideas, attaches more importance to politics than to aesthetics. The 1970s poets, almost all of whom aim to reflect their socialist notions via poetry, emphasize on sociopolitical problems in their poems through touching upon workers and peasants. In these poems generated by suchterms as labor, exploitation, production-consumption cycle, farmland, justice etc., they bring peasants and laborers into focus by giving them ideological functions. This study aims to make an analytical and comparative evaluation of how 1970s poetry deals with the problems of workers and peasants of the time.