Tencere Kaynıyor, Sözler Taşıyor: Türk Atasözlerinde Gastronominin Kültürel ve Anlamsal İzleri

Abstract

Bu çalışma, Türkçedeki gastronomi temalı atasözlerini çok katmanlı bir yaklaşımla incelemektedir. Kavramsal Metafor Teorisi ve Eleştirel Söylem Analizi kuramsal çerçeve olarak benimsenmiş, araştırma keşfedici ve betimleyici olarak tasarlanmıştır. Türk Dil Kurumu’na ait 5788 atasözü arasından gastronomiyle doğrudan ilişkili 1243 atasözü seçilmiştir. Bu veriler üzerinde tematik, metaforik, söylem ve frekans analizleri yapılmıştır. Bulgular, yemekle ilgili atasözlerinin yalnızca fizyolojik değil, aynı zamanda kültürel, ahlaki ve ideolojik anlamlar taşıdığını göstermektedir. “Ekmek”, “açlık” ve “sofra” gibi kavramlar; emek, paylaşım ve dayanışma gibi değerlerle ilişkilendirilmiştir. Sonuç olarak, atasözleri kültürel belleği yansıtırken, birey-toplum ilişkisini de normatif söylemlerle şekillendirmektedir.