KUTSAL TOPRAKLAR, KURGUSAL KİMLİKLER: GEORGE SANDYS’İN KUDÜS SEYAHATNAMESİNDE OSMANLI COĞRAFYASININ TEMSİLİ VE İNGİLİZ PROTO-ORYANTALİZMİ

Abstract

Bu makale, George Sandys’in 1615 tarihli hac seyahatnamesi A Relation of a Journey an Dom.1610. adlı eserinin Kudüs kitabını erken modern İngiltere’de proto-oryantalist seyahat yazınının erken bir örneği olarak incelemektedir. Sandys’in anlatısını dönemin imparatorluk ve din söylemleri bağlamında konumlandırmaktadır. Onun Osmanlı coğrafyasına, kutsal mekânlara ve farklı dinî topluluklara dair temsillerinin, 17. yüzyılın başlarında İngiliz kimliğinin inşasına nasıl ideolojik işlevler yüklediğini analiz eder. Yakın okuma ve kültürel-tarihsel bir yaklaşımla yürütülen bu inceleme, Sandys’in görünüşte nesnel betimlemelerinin daha geniş bir politik amaca hizmet ettiğini, İngiliz Protestan değerleriyle Doğulu adetler ve inançlar arasında karşıtlık kurarak İngiliz kimlik inşasına argüman sağladığını saptamıştır. Eserin, çağdaşı metinler ve modern oryantalizm kuramlarıyla birlikte ele alınması ile Sandys’in yalnızca bir gezgin ya da gözlemci değil, dönemin kolonyal ve dinî söylemlerini şekillendiren erken bir aktör olduğu değerlendirilmiştir. Bu çalışma metindeki coğrafi temsil stratejilerini ve söylemsel yapıları analiz ederek erken modern İngiliz kimliğinin inşasında Osmanlı coğrafyasının, insanlarının, dininin ve kültürünün nasıl araçsallaştırıldığını tartışır. Bu bağlamda İngiliz kimlik üretimini karşıtlık üzerinden sağlayan yazarın kutsal bölgeler ve Hristiyanlığı da İngiliz- protestan merkezli olarak idealize etmek için Müslüman, Yahudi, Doğu Hristiyanı, Katolik prototipleri yaratması ve söylem üretimi incelenir. Bir Rönesans yazarı olan Sandys’in antikiteyi dini, kültürel ve politik söylem üretiminde kullanışını ele alır. Sonuç olarak bu seyahatnamenin dini, kültürel ve politik söyleme katkısı yeniden ele alınarak erken dönem seyahat yazınının İngiliz ulusal kimliğinin oluşumundaki kurucu etkisine dikkat çekilir ve tarih inşasındaki rolü incelenir.

This article examines George Sandys’s 1615 travel account, A Relation of a Journey begun An. Dom. 1610, specifically focusing on its Jerusalem section as an early example of proto-Orientalist travel literature in early modern England. The study contextualizes Sandys’s narrative within the imperial and religious discourses of the period. It analyses how Sandys’s representations of Ottoman geography, sacred spaces, and diverse religious communities served ideological functions in constructing English identity during the early seventeenth century. Employing close reading alongside a cultural-historical approach, the analysis demonstrates that Sandys’s seemingly objective descriptions fulfilled broader political aims, establishing a distinct contrast between English Protestant values and Eastern customs and beliefs to consolidate a sense of Englishness. By integrating contemporary texts and modern theories of Orientalism, the study positions Sandys as a figure who transcended the role of mere traveler or observer, highlighting his significant participation in shaping early colonial and religious discourses. The analysis explores the geographical representations and discursive structures within Sandys’s narrative, emphasizing how Ottoman geography, peoples, religions, and cultures were strategically instrumentalized to forge an English identity. Within this context, the article explores how Sandys constructed various religious prototypes—Muslim, Jewish, Eastern Christian, and Catholic—to idealize sacred territories and Christianity in a distinctly English-Protestant framework. Additionally, it discusses Sandys’s utilization of classical antiquity in producing religious, cultural, and political discourses. Ultimately, by reassessing the contribution of this travel account to religious, cultural, and political discourses, the article highlights the foundational role of early modern travel writing in shaping English national identity and examines its function in historical construction.