TÜRK’ÜN STRATEJİ VE ZEKÂ OYUNU “MANGALA”

Abstract

Uzun yıllar boyunca pek çok Türk halkı tarafından oynanan atayurtlarından bir zekâ oyunu olan mangala kurnazlık, direnme, sağgörü,önceden görme ve stratejik çözümlemenin öğreticisi olmuştur. Oyunbireye; dikkatli olma, odaklanabilme, teknik ve taktik geliştirme, stratejikdüşünebilme yetisi, öngörü, sosyal beceri ve ince motor becerilerigeliştirme, analiz etme, hafıza güçlendirme, özgüven, ipuçlarını imgelemeyetileri ve aynı zamanda bireye başarısızlıklar karşısında olumlu davranışsergileme, başarı ve planlı çalışma, kurallara uyma, sabırlı olmaözelliklerikazandırır.OyununHunlar,Sakalar,Göktürkler,Karahanlılar, Selçuklular ve Osmanlılar döneminde var olduğu özelliklepadişah ve şehzadeler tarafından bir savaş, zekâ ve strateji oyunu olarakoynandığı bilinmektedir. Oyun tahtası üzerinde karşılıklı altışar adetolmak üzere on iki küçük kuyu ve her iki oyuncunun taşlarınıtoplayacağı birer büyük hazneye sahip olduğu mangala oyunu kırk sekiztaşla ve değişik kurallarla oynanabilmektedir. Türk kültürününyansıması olan bu oyunun her hamlesi gelenek ve göreneklerdenyansımalar taşımaktadır. Türklerin baba ocağını terk etmemegeleneğinden çift yapma kuralı ile Türk inanç ve devlet sistemi ikilianlayışına kadar kültürümüzden kesitleri sembolize etmektedir. Ayrıcagüç oyunu denilen mangala oyun malzemelerinin kolay temin edilebilirolması sebebiyle toplumun her kesiminde zevkle oynanmıştır. Hareketetmek anlamına gelen mangala çeşitli şekillerde adlandırılmış vekültürümüzün bir parçası olmuştur. Yapılan bu çalışmada dünyada çokiyi bilinen fakat Türkiye’de bir dönem unutulmuş olan mangala oyunuçeşitli yönleriyle ele alındı. Buradan yola çıkarak araştırmanın amacı;dünyada, Türk kültüründe, Osmanlı Devleti’nde ki yeri ve önemi,kültürümüze yansıması, oyun kurallarının tespit edilmesi, mangalaoyununun tanıtılması, sürdürülmesi, yeniden hayat bulması ve bu yollanesilden nesile aktarılması ve mangala oyunu ile ilgili literatür oluşturulmasıdır. Araştırma derleme çalışması olup mangala ile ilgililiteratür incelenmiş, kitap makale ve bulgulara yer verilmiştir.