Bağımsız denetçilerin bağımsızlık ve kalite algısı: Batı Karadeniz Bölgesi örneği

Abstract

Çalışmanın amacı, bağımsız denetçilerin denetimin bağımsızlığı ve kalitesi hakkındaki algılarını araştırmaktır. Bu kapsamda Batı Karadeniz bölgesinde bulunan 136 bağımsız denetçiden anket yöntemiyle çalışma verileri toplanmıştır. Denetçilerin bağımsızlık algılarını etkileyen; rotasyon, rekabet, denetim ücreti, denetim dışı hizmetler ve denetim komitesi boyutları ile denetim kalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığını tespit etmek amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Öncelikle denetimin bağımsızlığını etkilediği düşünülen ücret, rekabet, denetim dışı hizmetler, rotasyon ve denetim komitesi değişkenleri hakkında bağımsız denetçilerin görüşleri alınmış sonrasında da bu değişkenler ile kalite algısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bağımsız denetçiler; rotasyon uygulamasının ve denetlenen firmada denetim komitesi bulunmasının bağımsızlığı artırabileceği, denetlenen firmaya sağlanan denetim dışı hizmetlerin, yüksek denetim ücretlerinin ve yüksek rekabetin denetimde bağımsızlığı zedeleyebileceği yönünde görüş bildirmiştir. Ayrıca bağımsızlığın rekabet ve rotasyon boyutları ile denetim kalite algısı arasında anlamlı bir ilişki çıkmıştır. Başka bir deyişle denetim piyasasında rekabeti düzenleyen uygulamaların olması ve denetim firmalarına rotasyon uygulanması ile bağımsız denetçilerin denetim kalite algısı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

The study aims to investigate the perceptions of independent auditors regarding the independence and quality of audits. In this context, the study data were collected through a survey from 136 independent auditors in the Western Black Sea region. Regression analysis was conducted to determine whether there is a significant relationship between the dimensions of rotation, competition, audit fee, non-audit services, and audit committee—which are thought to affect auditors’ perceptions of independence—and audit quality. First, the opinions of independent auditors were gathered regarding the variables of fee, competition, non-audit services, rotation, and audit committee, which are considered to affect audit independence. Then, the relationship between these variables and the perception of quality was examined. Independent auditors expressed the view that implementing rotation and an audit committee in the audited firm could enhance independence, while non-audit services provided to the firm, high audit fees, and high competition could undermine independence. Furthermore, a significant relationship was found between the dimensions of competition and rotation concerning independence and the perception of audit quality. In other words, a significant relationship was found between independent auditors’ perception of audit quality and the presence of practices regulating competition in the audit market and the implementation of rotation for audit firms.