Ahmed el-Tevfik’in “Ebu Musa’nın Komşuları” romanı: Göstergebilimsel-tarihsel bir inceleme

Abstract

Çok sayıda romancı, formüle ettikleri yaratıcı başarının doğası göz önüne alındığında, kendilerine farklı yollar çizer. Faslı tarihçi ve romancı Ahmed el-Tevfik, özellikle tarihsel roman açısından yaratıcılık dünyasına girmeyi başaran ve Fas tarihinin bilinmeyen yönlerine odaklanmayı amaçlayan yazarlardan biridir. Ahmed el-Tevfik’in tarih bilimine dair uzun deneyimi; onun Fas toplumu ve kültüründeki birçok konuya dikkat etmesine ve bunları zamana yayılan yapılar olarak görmesine yardımcı olmuştur; bu konuları, eleştirel ya da takdir edici bir şekilde ele alınmaya ve bunların üzerinde durulmaya değer kılmıştır. Bu çalışma; Ahmed el-Tevfik’in “Ebu Musa’nın Komşuları” romanını öncelikle tarih literatürüne, ikinci olarak Fas kültürel ve sosyal yapılarına, üçüncü olarak da kolektif ve bireysel düzeyde anımsatıcı literatüre yaptığı yatırımlar üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada uygulanacak yöntem göstergebilimsel tarihsel yöntemdir. Burada yapılan araştırmanın analiz ettiği romanın, bu yazarın Fas’la ilgili faydalandığı tarihî kaynaklar sayesinde oluşturduğu bir eser olması ihtimal dâhilindedir. Çalışma, yazarın bu metnin taslağını hazırlamak için değerlendirdiği çeşitli ansiklopedik bilgileri açıklığa kavuşturmaya odaklanacaktır. Bu nedenle çalışmada, İtalyan göstergebilimci Umberto Eco’nun (öl. 2016) yazdıklarına dayanarak ansiklopedik bilgi ile ilgili birtakım yönleri göstergebilimsel açıdan değerlendirilen teorik bir bölüme yer verilmiştir. İkinci açıdan ise bu arka plan bilgisinin bize öğrettiklerinin Fas’ın kurgusal bir metnine yani “Ebu Musa’nın Komşuları” romanına uygulanması amaçlanmıştır. Araştırma iki hafızanın önemli yönlerini açıklığa kavuşturmuştur: Birinci düzeyde kolektif hafıza, ikinci düzeyde ise bireysel hafıza. Son olarak göstergebilimsel yorumun yanı sıra çalışmanın yeni konusuna ilişkin çeşitli sonuçlar kaydedilmiştir.

A large number of novelists carve distinct paths for themselves. This is due to the nature of the creative achievement they have made. The Moroccan historian and novelist Ahmed Toufiq is one of those who managed to break into the world of novelistic creativity, especially in its historical aspect and put a different imprint aimed at focusing on unexplored aspects of the history of Morocco. Ahmed Toufiq’s long practice in history has helped him pay attention to several issues in Moroccan society and culture, and look at them as structures extending over time, which makes them worth considering and examining, whether by criticism or appreciation. This study aims to examine the novel “Abu Musa’s Women Neighbors” through Ahmed Toufiq’s making use of first the historical encyclopedia, secondly, the Moroccan cultural and social structures, and thirdly the mnemonic encyclopedia at the collective and individual levels. The historical semiotic approach is considered to be appropriate for this research. The novel analyzed by this research may be one of those novels in which this writer made use of what he enjoys as a historical encyclopedia related to Morocco. The research will focus on clarifying the various encyclopedias that the writer made use of in drafting this text. Therefore, we divided the study into a theoretical part in which we explained several elements related to the Encyclopedia in its semiotic aspect, based on what was written by the Italian semiotician Umberto Eco (d. 2016 AD), while in the second part, we intended to apply what this background knowledge has led us to a Moroccan fictional text which is the novel «Abu Musa's Women Neighbors.» The research has clarified two important aspects of this memory: collective memory at a first level, and individual memory at a second level. Finally, several results were recorded regarding semiotic interpretation, as well as the novel that is the subject of the study.