Disiplinler arası ve disiplinler ötesi bir bilim dalı olarak çeviribilim

Abstract

Çeviri etkinliği, James Holmes’un sunduğu “The Name and Nature of Translation Studies” (“Çeviribilimin Adı ve Doğası” ) başlıklı bildirinin ardından bilimsel statüye kavuşma yolunda önemli bir adım atmış olup 1970’lerden bu yana dilbilim, sosyoloji, felsefe, sosyal bilimler, edebiyat vb. alanlarla kurduğu ilişkiler bakımından (inter-disipliner) disiplinler arası bir bilim dalına dönüşmüştür. Günümüzde ise farklı alanlarda çeviri ihtiyaçları ortaya çıkmıştır. Bu, çevirmenlerin sahip olması gereken bilgi birikiminin yeniden gözden geçirilmesine neden olmuş ve çevirmenlere çeviri sürecinde yardımcı çeviri belleği, bütünceler, terim veritabanları vb. gibi pek çok dijital araç geliştirilmiştir. Çeviribilimdeki gelişim sadece araçlar, hatta bilgisayar teknolojileri ve hatta yukarıda sayılan disiplinlerle sınırlı olmayıp bugün çeviribilim psikoloji ile de ilişki içine girmiştir. Bu konuyla ilgili bazı çeviribilimcilerin çalışmaları mevcuttur. Ayrıca bilindiği gibi tıp, hukuk, basın-medya, ekonomi vb. alanlarda pek çok uzmanlık çeviri alanı mevcuttur. Tüm bu bilim dallarıyla çeviribilim doğrudan veya dolaylı olarak etkileşime geçmektedir. Bu çalışmada çeviribilimin dilbilim, sosyoloji, felsefe, sosyal bilimler, edebiyat gibi alanlarda kurduğu ilişkiler bakımında dsipliner arası bir bilim dalı olduğu kabulüne ek olarak yukarıda sayılan farklı disiplinlerin (tıp, hukuk, basın-medya, ekonomi, psikoloji, bilgisayar teknolojileri) gibi alanların da çeviribilimde her geçen gün artarak etkili olmaya başlamasıyla çeviribilimin mevcut sınırlarını aşarak hem disiplinler arası hem de disiplinler ötesi bir bilim dalı haline gelip gelmediği sorgulanmıştır. Çalışmanın çeviribilimin bilimsel statüsüne katkı yapacağı ve araştırmacıların farklı araştırma sorunları geliştirmesine aracılık edeceği düşünülmektedir.