MÂTÜRÎDÎ’DE TEFSİR TE’VÎL AYRIMI MESELESİ

Abstract

Mâtürîdî (ö. 333/944) Te’vîlâtü’l-Kur’ân adlı eserininmukaddimesinde tefsiri te’vîlden ayırmıştır. Buna göretefsir sahabenin işidir. Onlar nüzule şahit oldukları içinâyetlerin manalarını anlamışlardır. Bu nedenle onlarınâyetlere yönelik rivayetleri bağlayıcıdır. Buna rağmenMâtürîdî, iki yüzden fazla meselede sahabe rivayetlerinerağmen bazen görüş bildirmiş bazen de söz konusuhaberleri reddetmiştir. Bu ise ilk etapta onun kendisiyleçeliştiği sonucuna varmaktadır. Çalışmamız o kendisiyleçelişmiş midir yoksa bu ayrımın farklı bir amacı mıvardır sorusuna odaklanmıştır. İlk bölümde Mâtürîdî’ninsahabe tanımı ve onlardan gelen haberlerin sayısıüzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Mâtürîdî’nin hangigerekçelerden hareketle söz konusu haberlere rağmengörüş bildirdiği yahut onları reddettiği konu edilmiştir.Son bölümde ise onu tefsir te’vîl ayrımına sevk edenetkenler ele alınmıştır. Neticede Mâtürîdî’nin kendisiyleçelişmediği ve tefsir şartlarını taşımayan sahabeninrivayetlerini te’vîl olarak değerlendirdiği görülmektedir.Ayrıca bu ayrım, nüzule şahit olmayan sahâbîninâyete dair ifadesiyle fakihin ifadesi arasında bir farkınbulunmadığını da söylemektedir.