Yarı-kırsal rekreasyonel orman peyzajında yapraklanma dönemi boyunca Avrupa Gürgeninin ekofizyolojik değişimi

Abstract

Rekreasyon alanlarında bulunan yaprak döken ağaçlarının ekofizyolojik özelliklerinin tespit edilmesi, bilhassa kent ormanları için planlama hedeflerinin tesis edilmesine imkân sunar. Çok amaçlı bir bitki örtüsü göstergesi olan YAİ'nin (Yaprak Alan İndisi) bazı meteorolojik değişkenlerle birlikte analiz edilmesi bu ekofizyolojik özelliklerin bir nebze anlaşılmasına yardım eder. Bu çerçevede, bir rekreasyon alanında bulunan Carpinus betulus L. ağaçlarının YAİ dinamikleri, yaklaşık üç ay süren yapraklanma dönemi boyunca izlenmiş ve analiz edilmiştir. Tomurcuklanma döneminde sadece 0.80 olan ortalama YAİ, kademeli olarak artarak yaprak verme döneminden sonra 1.49'a ulaşmıştır. Yaprakların boyut ve sayılarındaki artış, ortalama YAİ'nin 3.41 ile Mayıs başında zirvesine ulaşmasına neden olmuştur. Daha sonra ortalama YAİ, Mayıs sonuna kadar sabit bir dönem geçirmiştir. YAİ'deki değişim, özellikle hava ve toprak sıcaklıkları ile korelasyon testine tabi tutulmuştur. Ortalama YAİ ile hususen toprak sıcaklığı olmak üzere (r>=0.95) ve hava sıcaklığı (r>=0.84) arasında yüksek ve önemli (P<0.01) korelasyonlar mevcuttur. YAİ ile ortalama güneşlenme süresi, hava nemi ve toplam yağış arasında belirgin bir korelasyon söz konusu değildir. Hava sıcaklığının Carpinus betulus L. ağaçlarının YAİ'si üzerindeki etkisi, rekreasyon alanının, şehrin ısısına bağlı muhtemel bir sıcaklık artışından zarar görme ihtimalini ortaya koymaktadır. Öte yandan, toprak sıcaklığının ortalama YAİ üzerindeki etkisi, rekreasyon alanının, toprak sıkışması ve gençleşme güçlüğüne yol açan muhtemel insan baskısına hassasiyetini vurgulamaktadır. Dolayısıyla, bu rekreasyon alanının sürdürülebilir yönetimi, olası tahribatların öngörülmesini ve hafifletilmesini gerektirir.